استعلام
در مواردی که مرتکب صدمه عمدی مادون قتل شناسایی نشده و طبق رای وحدت رویه شماره 790مورخ
1399/4/10هیأت عمومی دیوان عالی کشور دیه باید از بیتالمال پرداخت شود:
-1تشریفات رسیدگی در دادسرا و دادگاه به چه نحو است؟
-2چه شخصی یا اشخاصی باید طرف دعوا قرار بگیرند و از چه فردی به عنوان نماینده بیتالمال دعوت میشود؟
-3طبق تبصره ماده 342قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392دستگاه مربوطه حق تجدید نظرخواهی از رای
دادگاه را دارد .آیا این حق تجدیدنظرخواهی با رعایت بند »ب« ماده 427از قانون یادشده است یا شامل مطلق
آرای دادگاه میباشد؟
-4آیا محاکم حقوقی نیز مجوز رسیدگی به چنین مواردی را دارند و در صورت مثبت بودن پاسخ ،تشریفات آن
چیست؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1در فرض استعلام که بهرغم تحقیقات کافی ،مرتکب جنایت عمدی مادون قتل شناسایی نشده است ،صرف عدم
شناسایی وی مجوز ختم تحقیقات و بایگانی کردن پرونده نیست و پرونده از این حیث مفتوح خواهد بود .لذا در
اجرای ماده 85قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392با تهیه بدل مفید پرونده ،تحقیقات باید به منظور
شناسایی متهم ادامه یابد؛ لیکن این امر مانع از ارسال پرونده به دادگاه کیفری به دستور دادستان جهت صدور حکم
به پرداخت دیه از بیتالمال نیست و دادگاه مکلف است بدون کیفرخواست به این امر رسیدگی کند.
-2با توجه به اینکه محل لازم برای پرداخت دیه از بیتالمال ،در ردیف بودجه وزارت دادگستری پیشبینی میشود،
لذا دعاوی مطالبه دیه از بیتالمال اعم از آنکه در دادگاه حقوقی یا کیفری مطرح شود و یا برابر ماده 85قانون
آیین دادرسی کیفری باشد ،با لحاظ تبصره ماده 342این قانون باید به طرفیت وزارت دادگستری طرح و رسیدگی
شود.
-3قسمت اخیر تبصره ماده 342قانون آیین دادرسی کیفری در مقام بیان حق تجدید نظرخواهی دستگاه
پرداختکننده دیه یا خسارت است و در مواردیکه رأی دادگاه کیفری مبتنی بر پرداخت دیه از سوی دستگاه مذکور
است ،از حیث قابلیت تجدید نظرخواهی تابع نصاب مذکور در بند »ب« ماده 427این قانون است.
-4در فرض استعلام چنانچه اولیای دم یا شخص مصدوم به عنوان خواهان ،دعوای حقوقی مطرح کنند ،صدور حکم
از دادگاه حقوقی مستلزم تقدیم دادخواست با کلیه شرایط مقرر در قانون است و دادخواست به طرفیت دستگاه
پرداختکننده دیه تقدیم میشود.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه