استعلام
نظر به ماده 570قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب : 1375
-1آیا ماموران شاغل در نیروهای مسلح )سپاه ،بسیج ،ارتش و ناجا( مشمول عنوان مقامات و مامورین وابسته به
نهادها و دستگاههای حکومتی هستند؟
-2مقصود از عبارت »محروم نماید« در ذیل این ماده چیست؟ آیا محروم کردن دلالت بر رفتارهایی که دارای
ماهیت و طبع مستمر و مداوم است مانند توقیف و بازداشت یا زدن دستبند دارد یا این که شامل رفتارهایی که آنی
در لحظه واقع میشوند مانند توهین یا ایراد ضرب عمدی نیز میشود؟
-3آیا موارد ذکر شده در اصل 22قانون اساسی )مصون بودن حیثیت ،جان ،مال ،حقوق ،مسکن و شغل اشخاص از
تعرض مشمول حمایت کیفری موضوع ماده 570است در این صورت منظور از حیثیت و حقوق در این اصل
چیست؟
-4چنانچه یکی از اشخاص موضوع ماده 570در راستای وظایف خود بدون تجویز قانون شهروندی را تفتیش و
بازرسی کند یا وی را به کلانتری ببرد و تعهد بگیرد و یا وسیله نقلیه و دیگر اموال شهروند را توقیف کند و یا وی
را مورد توهین تهدید یا ایراد ضرب عمدی قرار دهد این مصادیق با توجه به اصل 22قانون اساسی مشمول حکم
ماده 570است؟
-5آیا انفصال از خدمت مقرر در ماده 570انفصال دایم است یا انفصال موقت به مدت یک سال؟
-6با توجه به عبارت »جان« در اصل 22قانون اساسی ،آیا ایراد صدمه بدنی عمدی ضرب و جرح عمدی از طرف
ماموران حکومتی علیه یک شهروند ذیل عنوان جان قرار میگیرد و تعرض عمدی که منجر به از بین نرفتن جان
شده است نیز مشمول حکم اصل 22قانون اساسی است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1با عنایت به مواد 5و 8قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386مأموران شاغل در نیروهای مسلح
مشمول عنوان »مقامات و مأمورین وابسته به نهادها و دستگاههای حکومتی« مذکور در ماده 570قانون مجازات
اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375هستند.
» -2حقوق مقرر در قانون اساسی« به ویژه در اصول نوزده تا چهل و دوم این قانون مشخص شده است و »محروم
کردن« از این حقوق موضوع ماده 570قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375بنابر خصوصیات آن حق
میتواند به نحو مستمر باشد مانند اجبار به اقامت در محل معین بر خلاف قانون یا در قالب رفتاری آنی ارتکاب
یابد مانند سلب امنیت شغلی )اخراج غیر قانونی(.
-3عبارت »حقوق مقرر در قانون اساسی« مذکور در ماده 570قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375
شامل همه حقوق مقرر در اصل بیست و دوم این قانون میشود ،بدیهی است چنانچه در خصوص برخی از این حقوق
در قوانین کیفری ،ضمانت اجرا تعیین شده باشد ،از شمول ماده 570قانون پیشگفته خارج و مشمول حکم خاص
خواهد بود.
-4اولاً ،چگونگی اقدام و حدود وظایف و اختیارات ضابطان دادگستری در برخورد با جرایم مشهود و غیرمشهود
در مواد ذیل فصل دوم قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392آمده است و اقدامات ضابطان در اجرای طرحها
باید با رعایت موازین قانونی باشد.
ثانیاً ،ماده 570قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب ،1375مشتمل بر دو رفتار »سلب آزادی شخصی« و
»محروم کردن از حقوق مقرر در قانون اساسی« است که احراز تحقق هر یک از این رفتارها و انطباق مصادیق بر
آن ،با توجه به محتویات پرونده از نظر رفتار ارتکابی از سوی متهم به عهده قاضی رسیدگیکننده است.
ثالثاً ،حجاب شرعی مفهومی فقهی است و تعیین محدوده آن از وظایف این اداره کل خارج است.
-5با توجه به اینکه بر خلاف موادی نظیر ماده 575قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375در ماده
570این قانون علیرغم اینکه قانونگذار در مقام بیان بوده است ،از واژه »دائم« بعد از واژه »انفصال« استفاده
نکرده است؛ و نظر به لزوم تفسیر مضیق نصوص کیفری و همچنین با توجه به اینکه عبارت »محرومیت از یک تا
پنج سال از مشاغل حکومتی« در ماده اخیرالذکر با »واو عطف« به مجازات »انفصال از خدمت« معطوف شده
است ،بنابراین مفهوم مجازات انفصال از خدمت در این ماده ،انفصال موقت از خدمت به مدت یک تا پنج سال
است.
-6چون ضمانت اجرای کیفری تعرض به جان اشخاص )اعم از نفس ،اعضا و منافع( در قوانین خاص تعیین شده
است در این موارد باید مطابق نصوص مربوط رفتار شود و موضوع از شمول مقررات ماده 570قانون مجازات
اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375خارج است.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه