نظریه مشورتی ۷/۹۹/۸۰۵

مستدعی است نظر مشورتی آن اداره کل را در خصوص پرسش مطروحه از سوی همکار محترم قضایی جناب آقای بزار بنایی مستشار محترم دادگاه تجدیدنظر استان قم بیان فرمایید: با عنایت به مواد 33 ،24،26و 34قانون حمایت خانواده حکم الزام زوج به طلاق را قدیم نوع دیگر طلاق به درخواست زوجه که احراز شرایط اعمال وکالت میباشد قرار داده است )چرا که بین این دو عبارت »یا« به کار رفته است( و بر این مبنا این دو نوع تصمیم واجد آثار حقوقی متفاوتی نیز میباشند سوال این است :آیا مقدمه فوق امکان طرح دعوی طلاق به درخواست زوجه به جهت -1 :عسر و حرج و -2احراز شرایط اعمال وکالت در یک دادخواست با توجه به افتراق این دو از همدیگر وجود دارد یا خیر؟

صرف نظر از آنکه ،حکم بر الزام زوج به طلاق که در موارد طلاق حاکم موضوع مواد 1129 ،1029و 1130قانون مدنی صادر میشود ،متفاوت از فرض وکالت زوجه در امر طلاق است که دادگاه وفق ماده 26قانون حمایت خانواده مصوب 1391با احراز شرایط اعمال وکالت ،حکم بر مأذون بودن زوجه به طلاق به وکالت از زوج صادر میکند. اولاً ،تقاضای زوجه مبنی بر طلاق به سبب عسر و حرج متفاوت از درخواست وی مبنی بر احراز شرایط اعمال وکالت در امر طلاق است. ثانیاً ،با توجه به اینکه طلاق به سبب عسر و حرج زوجه و یا وکالت وی در امر طلاق دو موجب متفاوت برای طلاق به درخواست زوجه است؛ چنانچه زوجه ضمن دادخواست تقدیمی هر دو موجب را به عنوان جهات درخواست طلاق مطرح کند ،دادگاه خانواده میتواند در صورت احراز هر یک از این موجبات ،حسب مورد اتخاذ تصمیم کند و از آنجا که خواسته اصلی خواهان ،طلاق است؛ طرح دو موجب متفاوت ،سبب مردد شدن و جزمی نبودن دعوا موضوع بند 9 ماده 84قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379و از موارد صدور قرار رد دعوا موضوع ماده 89این قانون نیست. ثالثاً ،از آنجا که احکام و آثار مترتب بر هر یک از موارد صدور حکم الزام زوج به طلاق به سبب احراز عسر و حرج زوجه و حکم بر احراز شرایط اعمال وکالت زوجه در طلاق متفاوت است ،دادگاه به درخواست و انتخاب خواهان در خصوص موجب انتخاب شده حکم صادر میکند؛ اما در صورت عدم انتخاب از سوی خواهان ،نظر بر اینکه زوجه میتواند با اعمال حق وکالت ،خود را مطلقه و به عسر و حرج خود پایان دهد ،به نظر میرسد موجبی برای صدور حکم الزام زوج به طلاق وجود ندارد و دادگاه حکم بر احراز شرایط اعمال وکالت زوجه در طلاق صادر میکند. دکتر احمد رفیعی مدیرکل حقوقی قوه قضاییه