نظریه مشورتی ۷/۹۹/۷۸۴

آیا غیبت از خدمت سربازی جرم میباشد یا خیر؟ در صورت جرم بودن مجازات قانونی آن چیست؟ کدام مرجع صلاحیت رسیدگی دارد؟ با این توضیح که در این حوزه قضایی به استناد بند 2ماده 58از قانون خدمت وظیفه مصوب 1363و ماده 59قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح همکاران محترم قضایی عقیده بر جرم بودن عمل دارند و مشمول غایب را وفق ماده 59قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح محکوم مینمایند و لیکن در برخی از حوزههای دیگر همکاران قضایی عقیده بر این امر دارند که هر چند در بند 2ماده 58از قانون خدمت وظیفه عمومی فرد غایب به مراجع قضایی معرفی میشود و لیکن مجازات برای این افراد تعیین نشده است و مشمول غایب را نمیتوان به استناد ماده 59قانون مجازات جرایم ارتکابی نیروهای مسلح مجازات نمود چرا که این ماده شامل فردی است که به خدمت سربازی اعزام و قبل از اتمام خدمت متواری میشود و در قانون مجازات مجازاتی برای مشمول غایب پیش بینی نشده است؟

با توجه به ماده 1قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب ،1382دادگاههای نظامی به جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی کلیه "افراد نظامی"رسیدگی میکنند و کارکنان وظیفه ،طبق بند »و« همین ماده از تاریخ شروع خدمت تا پایان آن ،فرد نظامی محسوب میشوند و تا شروع به خدمت نکرده باشند ،نظامی تلقی نمیشوند؛ بنابراین رسیدگی به جرایم ارتکابی آنان از جمله »عدم معرفی مشمولین خدمت وظیفه عمومی در مهلت یا موعد مقرر قانونی به عنوان غایب« و ارتکاب بزه »غیبت از خدمت سربازی« به عهده مراجع قضایی عمومی است و با توجه به اینکه بزه موضوع بند 2ماده 58قانون خدمت وظیفه عمومی نیز قبل از شروع به خدمت تحقق مییابد و مرتکب در زمان ارتکاب ،نظامی نیست و در حقیقت بزه غیبت از خدمت وظیفه عمومی است که مقنن ،مرتکب آن را به عنوان فراری محسوب نموده است ،در مراجع قضایی عمومی مورد رسیدگی قرار میگیرد و مجازات فرار از خدمت هم در مواد 59و 60قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح تعیین شده است؛ لذا مجازات مرتکبین بزه موضوع بند 2ماده 58اصلاحی قانون خدمت وظیفه عمومی نیز مطابق همین مواد تعیین میشود. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه