نظریه مشورتی ۷/۹۹/۷۷۹

همانطور که مستحضرید تقدیم دادخواست به دادگاه کیفری تا قبل از ختم دادرسی مطابق قانون آیین دادرسی کیفری از شئون و اختیارات اشخاص ذیلالذکر بیان شده است: -1به استناد ماده 15قانون آیین دادرسی کیفری زیان دیده از جرم میتواند دادخواست ضرر و زیان خود را به دادگاه کیفری تقدیم نماید که زیاندیده از جرم بر اساس ماده 10همان قانون مدعی خصوصی عنوان شده است. -2به استناد ماد 86و 112قانون آیین دادرسی کیفری شاکی هم میتواند دادخواست مطالبه ضرر و زیان خود را تقدیم دادگاه کیفری نماید که به استناد ماده 10همان قانون شاکی شخصی است که تعقیب مرتکب جرم را درخواست کند. -3به استناد بند »ب« ماده 340قانون آیین دادرسی کیفری اصحاب دعوی میتوانند دادخواست ضرر و زیان خود را تقدیم دادگاه نماید. -4به استناد ماده 396قانون آیین دادرسی کیفری که اشعار میدارد :منشی دادگاه دادخواست مدعی خصوصی را قرائت میکند. -5و به استناد ماده 436قانون آیین دادرسی کیفری تجدیدنظرخواهی یا فرجام خواهی طرفین راجع به ضرر و زیان ناشی از جرم مستلزم تقدیم دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی مطابق قانون آیین دادرسی مدنی است .که طبق ماده 433همان قانون فقط اشخاص زیر حق درخواست تجدیدنظر یا فرجام را دارند: الف-محکومعلیه وکیل یا نماینده قانونی او ب -شاکی یا مدعی خصوصی و یا وکیل یا نماینده قانونی آنان پ-دادستان از جهت برائت متهم عدم انطباق رای با قانون و یا عدم تناسب مجازات به عبارت دیگر منظور از طرفین راجع به ضرر و زیان ناشی از جرم در متن ماده 436قانون آیین دادرسی کیفری قطعا اشخاص موضوع بند »الف« و »ب« ماده 433همان قانون میباشد. علیهذا با عنایت به موارد معنونه و اینکه مطابق بند »پ« ماده 433قانون آیین دادرسی کیفری دادستان از جهت برائت متهم عدم انطباق رای با قانون و یا عدم تناسب مجازات در جنبه خصوصی جرم صرفا حق تجدیدنظر یا فرجام را دارد خواهشمند است به منظور رفع ابهام در خصوص سوال زیر اظهارنظر و این اداره کل را ارائه طریق فرمایید که مراتب مزید امتنان خواهد بود. سوال: آیا دادستانهای عمومی و انقلاب هم مانند شاکی مدعی خصوصی و اصحاب دعوی بعد از صدور کیفر خواست طبق ماده 286قانون آیین دادرسی کیفری میتوانند به منظور حفظ حقوق بیتالمال مسلمین به عنوان خواهان به طرفیت متهم یا متهمینی که علیه آنها تقاضای مجازات از دادگاههای کیفری را نموده دادخواست مطالبه خسارت مبنی بر الزام خواندگان )متهمین( به جبران کامل خسارات وارده به بیتالمال مسلمین به نرخ روز را هم به دادگاه کیفری رسیدگی کننده به کیفر خواست تقدیم نمایند یا خیر؟

برابر ماده 11قانون آیین دادرسی کیفری 1392تعقیب متهم و اقامه دعوی از جهت حیثیت عمومی بر عهده دادستان و اقامه دعوی و درخواست تعقیب متهم از جهت حیثیت خصوصی با شاکی یا مدعی خصوصی است و با عنایت به مواد 14 ،10 ،9و 15قانون یادشده ،مطالبه ضرر و زیان بر عهده بزهدیده است و در موارد ورود خسارت به اموال عمومی ،دستگاه متولی امر مکلف به اقدام میباشد و دادستان علیالاصول تکلیفی به تقدیم دادخواست ضرر و زیان ندارد؛ مگر در مواردی مانند تبصره یک الحاقی به بند »د« ماده 2قانون اصلاح موادی از قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور مصوب 1393که دادستان در محدوده موضوع بند »د« ماده 2قانون فوقالذکر بنا به تصریح مقنن بدون پرداخت هزینه دادرسی اقدام به تقدیم دادخواست میکند. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه a