استعلام
ملاک تعیین جرایم مشابه جهت اعمال قوانین تعدد جرم چیست؟ به عنوان مثال ،آیا سرقتهای مشمول بندهای مختلف
ماده 656بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی از مصادیق جرایم مشابه محسوب میشوند؟ آیا سرقت مسلحانه و
سرقت عادی را میتوان در زمره جرایم مشابه تلقی کرد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
در موارد زیر جرایم غیرمختلف محسوب میشوند:
-1ارتکاب یک جرم خاص به صورت متعدد؛ مانند ارتکاب متعدد سرقتهای منطبق با یک ماده مشخص.
-2جرایمی که بهرغم تعدد عنصر قانونی و متفاوت بودن مجازاتها ،تحت عنوان جرم واحد شناخته میشوند؛ مانند
سرقتهای متعدد ،جعل اسناد مختلف ،صدور چک بلامحل به هر شیوه که در قانون مقرر شده است.
-3رفتارهای متعدد مجرمانه که موضوع آنها واحد است؛ مانند حمل ،نگهداری ،فروش ،صادرات ،واردات و ساخت
مواد مخدر از نوع واحد ،مشروبات الکلی ،تجهیزات دریافت از ماهواره و اسلحه و مهمات از نوع واحد.
-4دو یا چند رفتار مجرمانه که در یک ماده قانونی ذکر و برای آنها مجازات پیشبینی شده است.
-5ارتکاب جرایمی که مجازات جرم دیگر درباره آنها مقرر شده است یا طبق قانون جرم دیگری محسوب میشود؛
مانند کلاهبرداری و جرایمی که مجازات کلاهبرداری درباره آنها مقرر شده است و یا طبق قانون کلاهبرداری
محسوب میشود.
-6شروع ،معاونت و مباشرت در یک جرم.
ضمن ًا در مواردی که به موجب نص خاص یا رأی وحدت رویه دیوانعالی کشور از قبیل رأی شماره 624مورخ
18/1/1377هیأت عمومی دیوانعالی کشور )جعل و استفاده از سند مجعول( بر خلاف ضوابط و معیارهای فوق
احکام خاصی مقرر شده باشد به همان ترتیب عمل میشود .بنابراین کلیه سرقتهای موضوع بندهای مختلف ماده
656و همچنین سرقتهای مسلحانه و عادی که در مواد 651به بعد قانون مجازات اسلامی مصوب 1375آمده
است ،تحت عنوان کلی سرقتهای تعزیری ،از نوع جرایم مشابه تلقی میشوند.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه