نظریه مشورتی ۷/۹۹/۵۳۴

پیرو استعلام شماره 9016/110/38001مورخ 1399/2/27و عطف به پاسخ استعلام مذکور به شماره و تاریخ 1399/3/17با توجه به اینکه دادخواهی بر مبانی اصل 35قانون اساسی از حقوقی اساسی و شهروندی افراد محسوب گردیده است و نظر به اینکه حسب پاسخ استعلام یاد شده به طور کلی مطالبه خسارت دادرسی در غیر موارد قراردادی تابع قواعد عمومی حاکم بر اتلاف و تسبیب میباشد و از طرفی قسمت میانی ماده 515از قانون آیین دادرسی مدنی خوانده دعوی نیز میتواند خسارتی که عمدا از طرف خواهان با علم به غیر محقق بودن در دادرسی به او وارد شده است را از خواهان مطالبه نماید حال سوال آن است که اثبات علم و نیز عمد خواهان در غیر محقق بودن خود در دادرسی بر عهده خوانده خواهان دعوای مطالبه خسارات دادرسی میباشد یا خواهان به عبارت بهتر آیا منظور از عمد و علم خواهان به عدم حقانیت خود ناظر به دعوی واهی است و یا آنکه به صرف صدور حکم قطعی به ضرر خواهان مطالبه خسارت دادرسی وارد شده به خوانده از طرف وی در هر صورت اعم از علم و عمد خواهان به غیر محقق بودن خود در دادرسی و یا فقدان عمد و علم ایشان به این موضوع قابلیت مطالبه دارد.

احراز شرایط مقرر در بند میانی مادهی 515قانون آیین دادرسی دادگاهها در امور مدنی که عمد و علم خواهان به غیر محق بودن خود در دادرسی است ،شرط استحقاق خوانده برای مطالبهی خسارت ناشی از دادرسی است بنابراین ادعای یاد شده هم مانند هر ادعای دیگری نیازمند اثبات است و وظیفهی اثبات هم طبق عمومات دادرسی از جمله قاعده البینه علی المدعی و مواد 1257از قانون مدنی و 194،196و 197از قانون آیین دادرسی دادگاهها در امور مدنی مصوب 1379به عهدهی مدعی آن )یعنی خواندهی دعوای اصلی( میباشد. دکتر احمد رفیعی مدیرکل حقوقی قوه قضاییه