استعلام
-1با توجه به ماده 11قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399مرور زمان شکایت موضوع ماده 106
قانون مجازات اسلامی در خصوص پروندههایی که سابق بر تصویب قانون جدید در دادسرا مطرح بوده از چه تاریخی
محاسبه میشود؟
-2وفق ماده 11قانون کاهش مجازات حبس مصوب 1399آیا جرم موضوع ماده 693بدون قید و شرط قابل
گذشت است؟
-3وفق ماده 107قانون مجازات اسلامی مصوب 1392مرور زمان اجرای مجازات در پرونده هایی که مرتکب
فراری میباشد چگونه است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
(1در فرض استعلام که شاکی پیش از لازم الاجرا شدن قانون کاهش مجازات حبس تعزیری ،1399مطابق قانون
حاکم ،شکایت خود را مطرح کرده است ،تغییر وصف جرم غیر قابل گذشت به جرم قابل گذشت به موجب قانون لاحق
)ماده 104قانون مجازات اسلامی اصلاحی (1399با توجه به طرح شکایت شاکی در زمان قانون سابق و شروع به
تعقیب متهم و در نتیجه انتفای مروز زمان شکایت ،موجب قانونی جهت تسری مقررات ماده 106قانون مجازات
اسلامی مصوب 1392نسبت به فرض استعلام وجود ندارد.
(2بزه تصرف عدوانی ،مزاحمت و ممانعت از حق طبق ماده 104قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399فقط نسبت
به املاک و اراضی متعلق به اشخاص خصوصی قابل گذشت اعلام شده است و این جرایم نسبت به املاک و اراضی
اشخاص دولتی و عمومی غیر قابل گذشت است؛ بنابراین ارتکاب مجدد این جرایم پس از اجرای حکم نسبت به
املاک و اراضی اشخاص دولتی و عمومی ،غیر قابل گذشت است؛ چون جرم مجدد این جرایم نیز همان تصرف عدوانی
و مزاحمت ...است .در نتیجه اطلاق قابل گذشت بودن جرم موضوع ماده 693قانون مجازات اسلامی )تعزیرات(
مصوب 1375شامل اراضی و املاک دولتی نمیشود.
(3اولا ،احکام غیابی ،مشمول مرور زمان موضوع ماده 107قانون مجازات اسلامی 1392نیستند؛ زیرا مرور زمان
موضوع این ماده ،خاصّ احکام قطعی است .ولی با توجه به ماده 105قانون مذکور که مرور زمان تا صدور حکم
قطعی جاری است ،به ناچار در مورد احکام غیابی ،مواعد مذکور در بندهای ماده 105باید منقضی شود تا شرایط
آن تحقق پذیرد و موضوع )حکم غیابی( ،مشمول مرور زمان ماده 105قانون مذکور شود.
ثانیاً؛ در مورد احکام حضوری ،با عنایت به ماده 107قانون مجازات اسلامی ،1392از تاریخ قطعیت حکم وانقضای
مواعد مقرر در قانون حکم قطعی به هر علتی اجرا نشده باشد ،مشمول مرورزمان می باشد .منظور از »گذشت مدت
یا رفع مانع« در تبصره یک ماده فوق الذکر مربوط به مواردی است که در قانون به آنها تصریح شده است؛ مانند
عدم اجرای حکم به لحاظ موارد مذکور در ماده 501قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392بنابراین فرض
مطروحه منصرف از مصادیق مذکور در تبصره یاد شده می باشد.
ثالثاً؛ در صورتی که محکوم پس از اتمام مرخصی بدون عذر موجه به زندان بازنگردد ،یا از زندان فرار کند ،چون
اجرای مجازات بر اثر رفتار عمدی وی قطع شده است ،مطابق قسمت آخر ماده 108قانون مجازات اسلامی ،1392
مرور زمان اعمال نمیشود.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه