استعلام
نظر به اینکه به موجب مواد 1و 11قانون کاهش مجازات حبس تعزیری ،مجازات برخی از جرایم و به تبع آن درجه
قانونی جرم مربوط تقلیل یافته است و برخی از جرایم نیز از غیر قابل گذشت به قابل گذشت تبدیل شدهاند؛ نحوه
احتساب مواعد مربوط به مرور زمان در همه انواع آن )شکایت ،تعقیب و اجرا( راجع به جرایمی که تا قبل از لازم
الاجرا شدن قانون فوق به وقوع پیوستهاند اعم از اینکه در دادگاه مطرح یا در آینده مطرح شوند چگونه خواهد بود؟
به عنوان مثال جرم انتقال مال غیر با مبلغ کمتر از یک میلیارد ریال در سال 1390به وقوع پیوسته و شاکی نیز از
آن مطلع بوده در این حالت مبدا احتساب مرور زمان یک ساله موضوع ماده 106قانون مجازات اسلامی کماکان
تاریخ اطلاع است که منقضی شده و یا تاریخ لازم الاجرا شدن قانون اخیرالتصویب؟ در فرض عدم اطلاع ،مهلت
تعقیب این جرم ده سال است )مهلت تعقیب جرم درجه چهار( و یا هفت سال )مهلت تعقیب جرم درجه پنج(؟
پاسخ اداره کل حقوقی
رییس محترم شعبه هفتم دادگاه تجدید نظر استان سمنان
با سلام و دعای خیر؛
بازگشت به استعلام شماره 9039/29/250مورخ 1399/04/25به شماره ثبت وارده 508مورخ
،1399/04/28نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود:
اولاً ،با توجه به بند »ت« ماده 11قانون مجازات اسلامی قوانین مربوط به مرور زمان نسبت به جرایم سابق بر وضع
قانون فوراً اجراء میشود .بنابراین با لازمالاجرا شدن قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399نسبت به
کلیه جرایم تعزیری که در نتیجه کاهش درجه مجازات آنها ،مواعد مرور زمان نیز کاهش یافته باشد ،مواعد انواع
مرور زمان ـ شکایت ،تعقیب ،دادرسی و اجرای حکم ـ مطابق درجات جدید مجازات محاسبه میشود.
ثانیاً ،مبدأ مرور زمان شکایت در ماده 106قانون مجازات اسلامی مصوب 1392مشخص شده است و قانون کاهش
مجازات حبس تعزیری مصوب 1399حکم خاصی در خصوص مبدأ مرور زمان شکایت ندارد و از سوی دیگر تغییر
وصف جرم غیر قابل گذشت به جرم قابل گذشت در قانون لاحق در ماده 104قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399
از مصادیق قوانین مساعد به حال متهم موضوع ماده 10این قانون محسوب میشود؛ بنابراین اگر شاکی تا تاریخ
لازمالاجرا شدن قانون لاحق )قانون کاهش مجازات حبس تعزیری( شکایت خود را مطرح نکرده باشد ،چنانچه تا این
تاریخ مواعد مذکور در ماده 106این قانون سپری شده باشد ،موجب قانونی جهت تعقیب کیفری متهم وجود نداشته
و باید قرار موقوفی تعقیب صادر شود اما اگر شاکی پیش از لازم الاجرا شدن قانون کاهش مجازات حبس تعزیری
،1399مطابق قانون حاکم ،شکایت خود را مطرح کرده باشد ،تغییر وصف جرم غیر قابل گذشت به جرم قابل گذشت
به موجب قانون لاحق )ماده 104قانون مجازات اسلامی اصلاحی (1399با توجه به طرح شکایت شاکی در زمان
قـانون سابق و شـروع به تعقـیب متهـم و در نتـیجه انتفای مروز زمان شکایت ،موجب قانونی جهت تسری مقررات
ماده 106قانون مجازات اسلامی مصوب 1392نسبت به فرض استعلام وجود ندارد.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه