نظریه مشورتی ۷/۹۹/۴۸۶

شخص »الف« دعوایی را علیه اشخاص »ب« و »ج« اقامه میکند .دادگاه بدوی حکم بر محکومیت شخص »ب« صادر میکند و در خصوص شخص »ج« با توجه به اینکه دعوا متوجه او نیست ،قرار رد دعوا صادر میکند .رأی صادره عیناً در مرجع تجدیدنظر تأیید میشود .حال شخص »ج« با توجه به اینکه دعوا متوجه وی نبوده و قرار رد دعوا علیه او صادر شده است ،آیا میتواند دعوای اعتراض ثالث نسبت به حکم به استناد ماده 418قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379اقامه کند؟

با عنایت به بند »الف« ماده 335قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379و نیز بند یک ماده 26قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب مصوب 1373با اصلاحات و الحاقات بعدی ،هر یک از طرفین که از رأی دادگاه متضرر شده باشند ،حق تجدیدنظرخواهی دارند .بنابراین ،اگر دادگاه دعوا را نسبت به برخی از خواندگان رد نماید و نسبت به برخی دیگر به نفع خواهان حکم صادر کند ،خواندهای که دعوای خواهان نسبت به وی رد شده است ،اصولاً متضرر از حکم تلقی نمیشود تا به این لحاظ امکان تجدید نظر خواهی از سوی وی وجود داشته باشد؛ اما در موارد خاصی از قبیل دعوای الزام به تنظیم سند رسمی انتقال به طرفیت کسی که سند به نام وی است و نیز ایادی بعدی ،چنانچه دادگاه ضمن حکم به الزام مالک رسمی به تنظیم سند ،به لحاظ اینکه سند به نام ایادی بعدی نیست، دعوای الزام به تنظیم سند را نسبت به ایشان رد کرده باشد ،به نظر میرسد هرچند دادگاه نسبت به ایادی بعدی این دعوا را مردود دانسته است ،اما مقدمه دعوای الزام به تنظیم سند ،دعوای وقوع بیع بوده است که دادگاه آن را احراز و بر مبنای آن ،حکم به الزام به تنظیم سند صادر کرده است؛ بالطبع ایادی بعدی در مورد احراز وقوع بیع ،ذینفع هستند و بهرغم رد دعوای الزام به تنظیم سند نسبت به ایشان ،راجع به احراز وقوع بیع مربوط به خودشان ،متضرر محسوب و حق تجدید نظرخواهی خواهند داشت و در هر حال شخصی که طرف دعوا قرار گرفته و دادگاه دعوا را متوجه او ندانسته است ،ثالث تلقی نمیشود. دکتر احمد رفیعی مدیرکل حقوقی قوه قضاییه