استعلام
-1طبق حکم بند »ج« ماده 164قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب ،1366بند »ج« ماده 192قانون
استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1382و بند »ج« ماده 182قانون مقررات استخدامی سپاه
پاسداران انقلاب اسلامی مصوب 1370و همچنین بند 3ماده 13آییننامه تأمین اجتماعی نیروهای مسلح مصوب
1390/9/20فرماندهی معظم کل قوا )مدظله العالی( اولاد اناث در صورتی که شغل و شوهر نداشته باشند از حقوق
مستمری بهره مند میشوند.
-2به استناد تبصره یک ماده 13آییننامه تأمین اجتماعی نیروهای مسلح خواهر ،اولاد و نوادگان اناث مطلقه یا بیوه
که از حقوق بازنشستگی یا مستمری همسر متوفای خود در هر یک از صندوقهای بازنشستگی برخوردار یا شاغل
باشند ،در زمره مستمری بگیران قرار نمیگیرند.
-2به صراحت قانونی بند »د« ماده 164قانون استخدامی ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب ،1366و مواد
مشابه در دیگرقوانین نیروهای مسلح و برابر بند 4ماده 13آییننامه مذکور پدر و مادری که با تأیید مراجع قانونی
در کفالت متوفی بودهاند ،مستمریبگیر محسوب میشوند و والدینی که شاغل هستند یا از حقوق بازنشستگی یا
مستمری برخوردارند و همچنین پدری که کمتر از شصت سال سن دارد ،در زمره مستمری بگیران قرار نمیگیرند.
-4برابر ماده 27آییننامه اجرایی قانون حمایت خانواده زوجه متوفی در صورت فوت شوهر بعدی و تعلق حقوق
وظیفه مستمری بازماندگان به زوجه در اثر آن از مستمری که مبلغ آن بیشتر است ،برخوردار خواهد شد و همسر
متوفی مکلف است در این موارد مراتب برخورداری از مستمری دوم را به صندوقهای بازنشستگی مربوط اطلاع
دهد و در صورت عدم اقدام و دریافت مستمری مضاعف صندوق بازنشستگی که مستمری پرداختی آن کمتر است
مجاز خواهد بود کلیه مستمریهای پرداختی و دیگر هزینههایی را که من غیر حق دریافت شده است بر اساس آخرین
مستمری دریافتی و تعرفههای جاری مربوط به دیگر هزینهها از زوجه وصول کنند.
-5طی هم پوشانیهای بیمهای این سازمان با دیگر صندوقهای بازنشستگی و دستگاههای اجرایی کشور مشخص
شده است که تعدادی از مستمریبگیران این سازمان بازنشسته ،وظیفهبگیر و یا مستمریبگیر یا شاغل در دیگر
دستگاههای دولتی یا بخش خصوصی بودهاند و از آن طریق حقوق بازنشستگی یا وظیفه یا مستمری یا اشتغال دریافت
میکردهاند و بر همین اساس این سازمان با استناد به احکام قانونی پیشگفته نسبت به قطع حقوق یا پرداختهای آنان
در سازمان بازنشستگی نیروهای مسلح اقدام کرده است؛ آیا مستمریبگیرانی که با کتمان حقیقت و به صورت من
غیر حق و توأمان از این سازمان و صندوق یا دستگاه اجرایی دیگری حقوق اشتغال ،بازنشستگی ،وظیفه و یا مستمری
دریافت میکردهاند ،در راستای صیانت از بیتالمال کسر اضافه دریافتی آنها از محل حقوق اشتغال ،بازنشستگی،
وظیفه و یا مستمری قانونی آنان در دستگاه یا صندوق بازنشستگی متبوعه و پس از انجام هماهنگیهای لازم با
دستگاه بابت ایامی که از این سازمان حقوق من غیر حق دریافت کردهاند ،بدون حکم مرجع قضایی امکانپذیر است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
رییس محترم سازمان بازنشستگی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
با سلام و دعای خیر؛
بازگشت به استعلام شماره 4860/2/99/10/651مورخ 1399/03/24به شماره ثبت وارده 413مورخ
،1399/04/08نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود:
اصولاً هرگونه برداشت از محل حقوق اشتغال ،بازنشستگی ،وظیفه و یا مستمری قانونی توسط شخصی غیر از ذینفع
آن ،نیازمند حکم مرجع قضایی است و خلاف این امر مستلزم وجود مقرره قانونی است .لذا در خصوص فرض سؤال
که در قوانین مورد اشاره ،تصریحی وجود ندارد و ماده 27آییننامه اجرایی قانون حمایت خانواده مصوب
27/11/1393نیز صرفاً به امکان وصول اشاره کرده است؛ کسر اضافه دریافتی از محل حقوق اشتغال ،بازنشستگی،
وظیفه و یا مستمری قانونی توسط تأمین اجتماعی نیروهای مسلح بدون حکم مرجع قضایی امکانپذیر نیست .لذا در
صورت تحقق دریافت من غیر حق باید از طریق مراجع قضایی صالح اقدام شود.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه