نظریه مشورتی ۷/۹۹/۴۰۲

طبق مواد 478الی 483و ماده 496قانون مدنی چنانچه مورد اجاره معیوب باشد یا به واسطه حوادث کلا یا بعضا تلف شود آیا حسب مورد قابلیت فسخ و انفساخ و بطلان دارد؟ آیا بروز شرایط غیر قابل پیش بینی مثل آنفولانزای مرغی که مانع جوجهریزی در مرغداری استیجاری شود یا بیماری کرونا که مانع فعالیت در محل اجاره شود و اموری از این قبیل نیز مانند عیب و تلف مورد اجاره هستند؟

اولاً ،به نحو اطلاق نمیتوان شیوع بیماری کرونا یا آنفولانزای مرغی و دیگر موارد مشابه و آثار این پدیدهها بر اجرای تعهدات قراردادی را مشمول عنوان و نهاد فورسماژور یا قوهقاهره دانست؛ بهنحویکه بر حسب نوع و ماهیت قراردادها و شروط ضمن آن و اراده طرفین عقد بر اجرا یا عدم اجرای آن ،وضعیت متفاوت است که احراز آن مستلزم رسیدگی قضایی است. ثانیاً ،احکام مقرر در مواد 478تا 483قانون مدنی و ماده 496همین قانون ناظر بر عیب یا تلف کل یا بعض مورد اجاره و تأثیر آن بر عقد اجاره حسب مورد از حیث قابلیت فسخ ،انفساخ و یا بطلان این عقد است و قابل تسری به فرض سؤال یعنی شیوع بیماری کرونا یا آنفولانزای مرغی و نظایر آن و در نتیجه مقدور نبودن انجام یا تداوم فعالیت مرغداری و در واقع فراهم نبودن استیفای از مورد اجاره نیست؛ زیرا عیب و یا تلفی بر عین مستأجره )مکان استیجاری جهت مرغداری( وارد نشده است و صرف ًا به سبب بروز چنین عوامل و شرایطی انجام فعالیت مرغداری حسب مورد غیرمقدور و یا با دشواری ،تأخیر و یا توقف مواجه شده است. دکتر احمد رفیعی مدیرکل حقوقی قوه قضاییه