استعلام
با توجه به تبصره الحاقی به ماده 18و ماده 134قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399موضوع مواد 2و 12قانون
کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399که به رعایت حداقل مجازات حبس تاکید دارد ،در تعیین مجازات
موضوع هر بند از مواد 4و 5و 8قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1376با اصلاحات والحاقات
بعدی ،آیا رعایت تناسب مجازات با مواد مکشوفه در هر بند از مواد قانون اخیرالذکر الزامی است یا بدون لحاظ
میزان مواد مکشوفه باید حداقل مجازات هر بند از مواد مورد حکم قرار گیرد .در صورت تعدد جرایم مواد مخدر باید
به بند »ب« ماده 134قانون مجازات اسلامی استناد کرد یا بند »ج« همان ماده قانونی؟
پاسخ اداره کل حقوقی
رئیس محترم دادگستری شهرستان امیدیه
با سلام و دعای خیر؛
بازگشت به استعلام شماره 9026/153/1824مورخ 1399/3/31به شماره ثبت وارده 378مورخ
،1399/4/1نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود:
اولاً ،رعایت تناسب در تعیین مجازات جرایم موضوع قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر به این معناست که
دادگاه با توجه به میزان مواد مکشوفه و تطبیق اتهام با هر یک از بندهای موضوع مواد 5 ،4و 8قانون مذکور
مجازاتی بین حداقل و حداکثر با توجه به سن ،شخصیت متهم و سایر اوضاع و احوال قضیه تعیین کند.
ثانیاً ،مفاد تبصره الحاقی به ماده 18قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392اساساً دلالتی بر نسخ یا عدول مقنن از
لزوم رعایت تناسب در تعیین مجازات مرتکبین جرایم مذکور در مواد 5 ،4و 8قانون مبارزه با مواد مخدر با
اصلاحات و الحاقات بعدی نداشته و به نوعی در راستای »لزوم رعایت تناسب« در اجرای اصل تفرید مجازاتهاست.
ثالثاً ،چنانچه متهم قبل از صدور حکم قطعی در دفعات متعدد مرتکب جرایم موضوع مواد 4یا 5یا 8قانون اصلاح
قانون مبارزه با مواد مخدر شده باشد ،با توجه به تعدد رفتار ارتکابی ،موضوع مشمول مقررات تعدد جرم است و
دادگاه مجازات مرتکب را حسب مورد برابر بندهای »ب« و »پ« ماده 134قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
با اصلاحات بعدی )انطباق جرایم ارتکابی با شاخصهای مقرر( تعیین میکند؛ ولی چنانچه متهم با رفتار واحد مرتکب
جرم شده ،ولی مواد مخدر به دفعات از وی کشف شود ،هرگاه مواد مکشوفه همگی از جنس موضوع یک ماده از
قانون مبارزه با مواد مخدر ،مثلاً همگی از جنس موضوع ماده 5یا 8قانون مذکور باشد ،چون بر اساس مجموع میزان
مواد مکشوفه و رعایت تناسب یک مجازات تعیین میشود ،لذا منصرف از مقررات تعدد جرم موضوع ماده 134
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392با اصلاحات بعدی است و هرگاه مواد مکشوفه از جنس دو یا چند ماده از
قانون فوقالذکر باشد ،مجازات مرتکب مطابق مقررات تعدد جرم موضوع ماده 134قانون یادشده و شاخصهای
مقرر قابل تعیین است.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه