استعلام
به استحضار میرساند بین قضات محترم در خصوص مواد 34و 58ق.آ.د.ک مصوب 1392اختلاف نظر میباشد
عدهای از قضات معتقدند ماده 34از باب عمومی و اطلاق معترض حکم شفاهی و کتبی در خصوص ورود به منزل
هم شده است و با این ماده مامورین میتوانند به ادعای هماهنگی با قاضی و اخذ مجوز شفاهی به منازل مردم ورود
کنند حتی در شب و راجع به ماده 58که ارائه اصل دستور قضایی به ورود به منزل را الزامی دانسته توجیهی ندارند
و عملا هم برداشتی که به شرح فوق از ماده 34داشته نیازی به ملاحظه ماده 58نمیبینند ولی تعدادی هم از قضات
معتقدند اصولا مواد 33و 34و 35ق.آ.د.ک 1392موضوع ریاست و نظارت دادستان بر ضابطین و شیوه نظارت
دادستان را مطرح کرده که در بازرسی از واحدهای ضابطین چنانچه مشاهده کرد نواقصی در کار تحقیق و تکمیل
پروندهها وجود دارد به صورت کتبی و در صورت فوری بودن به صورت شفاهی دستور بر رفع نواقص و تکمیل
پروندهها را میدهد و ضابطین موظفند در مدت تعیین شده از سوی دادستان یا مقام قضایی مثل بازپرس نسبت به
رفع نواقص یا تکمیل پروندهها اقدام و نتیجه را به مقام قضایی منعکس نمایند و اگر به هر علتی امکان رفع نقص و
تکمیل پرونده وجود نداشته باشد در همان مدت مقرر باید آن را هم به مقام قضایی اطلاع دهند و قید دستورها در
مواد 34و 35از نوع عهد ذکری است که در ماده 33بیان شده یعنی همان دستورهای لازم در ماده 33را در مواد
34و 35به صورت زیر و مشخص و شفاف بیان کرده و در ضمن وظیفه ضابطین را هم معین نموده و اصلا موضوع
ماده 34با 58هیچ نقطه اشتراک و تلاقی ندارند چون ماده 34مربوط به بازرسی از واحدهای ضابطین است و ماده
58بازرسی از منازل مردم و هر کدام حکم خاص دارد لذا در بازرسی از منازل به علت لزوم رعایت حریم خصوصی
و آرامش مردم باید اصل دستور قضایی به ساکنین منزل نشان داده شده و این ارائه دستور هم صورتجلسه و به
امضاء ساکنین برسد اما این ضرورت در بازرسی از واحدهای ضابطین وجود ندارد و دستور شفاهی هم برای رفع
نواقص پروندهها کافی است جهت مزید استحضار به عرض میرساند در سفر استانی ریاست محترم قوه قضاییه به
استان کرمان در بهمن ماده 1398این موضوع در جلسه شورای قضایی استان مطرح و ایشان صراحتا فرمودند حکم
شفاهی یا اجازه شفاهی برای ورود به منزل مردم خلاف موازین و بر خلاف قانون است و باید از آن جلوگیری کرد و
به قضات تذکر داد اما تعدادی از قضات دادسراها همچنان بر نظر و شیوه عملی خود اصرار دارند و بر اساس ماده
34یاد شده همچنان اجازه شفاهی ورود به منزل را حتی در شب صادر میکنند .با توجه به مطالب ذکر شده و اختلاف
برداشت و استدلال طرفین مستدعی است در این خصوص ارشاد نموده و نسبت میان ماده 34و 58را بیان فرمایید.
پاسخ اداره کل حقوقی
مستفاد از ماده 58قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392این است که ضابطان دادگستری باید به هنگام ورود
به منازل که به منظور بازرسی از آنجا صورت می پذیرد ،اصل دستور قضایی را به متصرف محل ،نشان داده و
مراتب مزبور را در صورت مجلس قید کنند و ضرورت رعایت حریم خصوصی اشخاص و تأکید موازین شرعی و
نیز اصل بیست و دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر حفظ حرمت منازل و همچنین لحاظ مواد 7و 54
قانون صدرالذکر ،ایجاب میکند که در ورود به منازل اشخاص و بازرسی از آن ،ترتیب مشخص شده در قانون دقیق ًا
مراعات شود .بنابراین ورود به منازل و انجام بازرسی توسط ضابطان به صرف دستور شفاهی مقام قضایی ،بر خلاف
ترتیب مقرر قانونی در لزوم ارایه اصل دستور قضایی -که ناظر به مکتوب بودن آن است -میباشد و باید از آن
پرهیز شود.
دکتر احمد رفیعی
سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه