نظریه مشورتی ۷/۹۹/۳۰۰

-1آیا کرونا ویرس از مصادیقهای قوه قاهره میتواند باشد؟ -2در صورتی که مصداق قوه قاهره است ،در صورت عدم انجام تعهد یا تأخیر در انجام تعهد مانند پرداخت اجاره بهای اماکن تجاری ،پرداخت اقساط بانک ،عدم پرداخت وجه چک و ...ضمانت اجرای آن چیست؟ انحلال قهری قرارداد ،فسخ قرارداد با ذکر )نوع خیار( ،تعدیل قرارداد از حیث مبلغ و مدت ،یا تعلیق قرارداد تا رفع مانع؟ یا عدم پرداخت اجاره بهای اماکن تجاری و عدم تعلق خسارت تأخیر تادیه در مورد وامهای بانکی؟

ا -اولاً ،به نحو اطلاق نمیتوان شیوع بیماری کرونا و اجرای طرح فاصلهگذاری اجتماعی و آثار آن بر اجرای تعهدات قراردادی را مشمول عنوان و نهاد فورسماژور دانست؛ به نحویکه بر حسب نوع و ماهیت قراردادها و شروط ضمن آن ،وضعیت متفاوت است که احراز آن مستلزم رسیدگی قضایی است .برای مثال ،در قراردادهای بلندمدت نمیتوان بابت اجرای چند ماهه طرح فاصلهگذاری اجتماعی در ایران به نهاد فورسماژور متوسل شد و چه بسا نتوان با رعایت دیگر شرایط ،آن را دشواری اجرای قرارداد دانست؛ این در حالی است که در قراردادهای کوتاهمدت از نوع وحدت مطلوب ،به سبب بروز این شرایط ،قرارداد منعقده منحل میشود. -2با توجه به پاسخ فوق ،در صورت احراز فورسماژور توسط قاضی رسیدگیکننده ،بر اساس آنکه موجب انتفای دائمی موضوع قرارداد شود و یا مانع موقتی در اجرای قرارداد ایجاد کند ،پاسخ متفاوت است و حسب مورد ممکن است انتفای تعهد و یا وفق مواد 227و 229قانون مدنی انتفای مسؤولیت به جبران خسارت را در پی داشته باشد. دکتر احمد رفیعی مدیرکل حقوقی قوه قضاییه