نظریه مشورتی ۷/۹۹/۲۶۵

شخص »الف« متهم است به مشارکت در ایراد صدمه بدنی عمدی به همراه شخص ناشناسی که شاکی در مورد شخص ناشناس رضایت داده و در دادسرا قرار موقوفی تعقیب وی صادر شده پس از صدور کیفرخواست و اخذ اظهارات شاکی دادگاه صدمات وارده به شاکی را منتسب به شخص ناشناس دانسته نه متهم ولی در مورد فعل ارتکابی وی را طبق ماده 280قانون آیین دادرسی کیفری ایراد ضرب بدون اثر موضوع ماده 567قانون مجازات اسلامی تشخیص داده لذا برای وی مجازات شلاق تعیین نموده شاکی به رای اعتراض کرده دادگاه تجدیدنظر بیان نموده دادگاه حتما باید در مورد دیه صدمات وارده اظهار نظر ماهوی نماید. -1طبق ماده 280قانون آیین دادرسی کیفری زمانی که دادگاه عنوان صحیح قانونی اتهامی را احراز نمود که با عنوان مندرج در کیفرخواست تفاوت دارد آیا مکلف است در مورد اتهام مندرج در کیفرخواست نیز اظهارنظر نماید؟ -2در مواردی که نظر دادگاه تجدیدنظر مخالف صریح قانون باشد آیا محاکم بدوی ملزم به تبعیت از این دستور غیر قانونی میباشند یا باید مراتب را به رئیس دادگستری جهت تعیین تکلیف اعلام نمایند؟

-1اولاً ،مطابق ماده 280قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392عنوان اتهامی که در کیفرخواست ذکر میشود مانع تعیین عنوان صحیح قانونی توسط دادگاه نیست و این امر به معنای خروج دادگاه از مفاد کیفرخواست نمیباشد؛ زیرا آنچه در کیفرخواست دادستان مدنظر است ،تقاضای تعیین مجازات برای رفتاریست که از سوی متهم ارتکاب یافته و واجد عنوان مجرمانه است و نه صرف ًا عنوان یا عناوین مجرمانه مذکور در کیفرخواست؛ بنابراین در فرض مطروحه ،دادگاه موظف است با تطبیق رفتار مجرمانه با قانون ،عنوان صحیح آن را مشخص و بر اساس آن حکم مقتضی صادر کند .ثانیاً ،نظر به اینکه تشخیص عنوان اتهامی و تطبیق رفتار مجرمانه با مواد قانونی از وظایف خاص مراجع قضایی است ،دادگاه تکلیفی به اظهارنظر درخصوص عنوان یا عناوین مطرح شده در کیفر خواست ندارد ،زیرا دادگاه صرفاً باید رفتار مجرمانه را مورد ممیزی قرار داده و پس از انجام تحقیقات و رسیدگی ،به تشخیص خود، عنوان مجرمانه صحیح را تعیین کند و اظهار نظر درخصوص عنوان یا سایر عناوین مذکور در کیفرخواست راجع به رفتار واحد ضرورتی ندارد. -2با عنایت به ضرورت »تبعیت دادگاه تالی از تصمیم دادگاه عالی« دادگاه نخستین مکلف به اقدام بر اساس تصمیم دادگاه تجدیدنظر است. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه