نظریه مشورتی ۷/۹۹/۲۰۲۷

در مبایعهنامهای طرفین قرارداد عین ًا شرط کردهاند که »در صورت بروز هرگونه اختلاف در این قرارداد و یا آثار آن موضوع از طریق داوری حل اختلاف شود« .توضیح آنکه در متن قرارداد راجع به اینکه منظور از داوری »داور احد« است یا »هیأت داوران« تصریحی ندارد و طرفین پس از بروز اختلاف در خصوص انتخاب داور یا داوران تراضی و توافقی نکردهاند. -1با توجه به شرط داوری یادشده ،آیا دادگاه باید یک نفر داور را تعیین کند یا سه نفر را؟ -2در فرض سؤال چنانچه دادگاه »یک نفر داور« تعیین کرده باشد و هیچیک از طرفین در جلسه داوری به صلاحیت شخص داور یا تعداد داور اعتراضی نکرده و داور واحد نیز در مهلت قانونی رأی خود را صادر کرده باشد و محکومعلیه رأی داوری ،بدون تعرض به نحوهی انتخاب داور واحد توسط دادگاه صرف ًا به ماهیت رأی داور اعتراض کند و رأی را خلاف قوانین موجد حق بداند )بند 1ماده 489قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،(1379آیا دادگاه تجدیدنظر میتواند با این عنوان که دادگاه سابق ًا میبایست سه نفر داور را انتخاب میکرد ،وارد ایرادات شکلی شده و مستند به بند 6ماده 489قانون یادشده رأی داور را ابطال کند؟ توضیح آنکه ،دادگاه بدوی بر این باور است که مقصود طرفین از شرط داوری »داور واحد« بوده است؛ چرا که در غیر این صورت باید در متن شرط به هیأت داوران اشاره میشد.

اولاً ،مستفاد از ماده 464قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379آن است که در هر مورد که تعداد داوران در قرارداد داوری مشخص نشده باشد و طرفین در تعیین داوران توافق نکنند ،هیأت داوری متشکل از سه نفر خواهد بود .ثانیاً ،در فرض سؤال که دادگاه یک نفر داور تعیین کرده و داور بدون اعتراض طرفین رسیدگی کرده است ،در واقع طرفین به طور ضمنی رسیدگی توسط داور واحد تعیین شده توسط دادگاه را پذیرفتهاند و در هر حال موضوع از شمول بند 6ماده 489این قانون که ناظر بر موارد پیشبینی شده در مواد ،469 470و 473و ...است ،خارج است و از این جهت موجبی برای بطلان رأی داور وجود ندارد. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه