نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۹۹

در صورتی که در حکم صادره از دادگاه کیفری علاوه بر محکومیت کیفری ،شخص به رد مال یا دیه نیز محکوم شود و محکومعلیه در اجرای احکام کیفری دیه یا مال را پرداخت نکند ،آیا شاکی میبایست تقاضای اعمال ماده 696 قانون مجازات اسلامی را طرح کند یا اینکه بدواً باید از شعبه دادگاه اجراییه راجع به جنبه خصوصی جرم صادر شود و با ارسال اجراییه به اجرای احکام و در صورت عدم پرداخت ،دادگاه نسبت به اعمال ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و بازداشت محکومعلیه اقدام کند؟

اولاً ،با توجه به مواد 3و 22قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394و انطباق آن با ماده 696قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375به نظر میرسد نیازی به استناد به ماده 696قانون اخیرالذکر وجود ندارد. ثانیاً ،مطابق ماده 540قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392مقررات و ترتیبات راجع به اجرای محکومیتهای مالی مشمول مقررات قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی است؛ بنابراین در پروندههای اجرای احکام کیفری راجع به جنبه مالی اعم از دیه و رد مال که در آن محکومله تقاضای اعمال ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394را کرده است ،محکوم با عنایت به صدر این ماده تا »زمان اجرای حکم« یا »پذیرفته شدن ادعای اعسار« یا »جلب رضایت محکومله« در بازداشت )حبس( خواهد بود .لازم به ذکر است با عنایت به ملاک ماده 500 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392که حتی در مقام اجرای مجازاتها ،ارسال احضاریه را به عنوان اصل پذیرفته است ،بنابراین به نظر میرسد برای اجرای آن دسته از محکومیتهای مالی صادره از دادگاههای کیفری که درباره آن اجراییه صادر نمیشود ،ارسال اخطاریه برای محکومعلیه مبنی بر لزوم اجرای محکومیت مالی لازم است و مبداء زمانی برای محاسبه سی روز مذکور در ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی ،تاریخ ابلاغ این اخطاریه است. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه