استعلام
حسب تبصره 2ماده 13قانون آین دادرسی کیفری هر گاه مرتکب جرم بیش از صدور حکم قطعی مبتلا به جنون
شود تا زمان افاقه تعقیب و دادرسی متوقف میشود در پاسخ اعلام فرمایید:
-1تصمیم مقتضی اعم از صدور حکم یا قرار چیست؟ آیا قرار »توقف تحقیقات« یا »دادرسی« تا زمان افاقه صادر
شود یا قرار موقوفی تعقیب تا زمان افاقه یا اینکه تصمیم دیگری باید اتخاذ شود؟
-2احراز افاقه به چه ترتیبی است آیا میبایست پرونده مفتوح و در وقت نظارت قرار گیرد و نسبت به معرفی متهم
جهت معاینه به پزشکی قانونی اقدام شود و یا اینکه با وجود صدور حکم یا قرار نهایی ترتیب دیگری جهت بررسی
موضوع وجود دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1ابتلای متهم به جنون پس از وقوع جرم و پیش از صدور حکم قطعی از موانع موقتی دعوای عمومی است و
تعقیب دعوای عمومی را تا بهبودی کامل وی متوقف میکند .در این صورت به استناد تبصره 2ماده 13و ملاک
ماده 104قانون آیین دادرسی کیفری و تبصره 1ماده 150قانون مجازات اسلامی در مفروض سؤال ،بازپرس یا
دادرس دادگاه حسب مورد »قرار توقف تعقیب« یا »قرار توقف دادرسی« صادر میکنند.
-2اولاً ،افاقه به معنای بازگشت مجنون به حالت تعادل روانی است به گونهای که قادر به تشخیص اعمال و رفتار
خود باشد و این مسأله یکی از امور موضوعی است که مقام قضایی باید آن را احراز کند .ثانیاً ،تبصره 2ماده 13
قانون آیین دادرسی کیفری و تبصره یک ماده 150قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392دارای دو قسمت است:
در قسمت نخست ،مقام قضایی ،ملزم به بررسی و احراز افاقه مجنون است و شیوه احراز آن به نظر مقام رسیدگیکننده
است و در قسمت دوم افاقه موضوعاً منتفی است و حکم این قسمت ناظر بر جرایم حقالناسی مانند قصاص و دیه
است که مطابق قسمت اخیر تبصره یک ماده 150قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392در این جرایم جنون مرتکب
)متهم( قبل از صدور حکم قطعی ،مانع از تعقیب و رسیدگی نمیباشد و تبصره 2ماده 13قانون آیین دادرسی کیفری
مصوب ،1392در مقام تبیین تشریفات دادرسی و نحوه رسیدگی در این موارد است.
دکتر احمد رفیعی
سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه