نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۸۴۲

با عنایت به اینکه وفق ماده 230قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392وجه التزام قابل اخذ است و با صدور دستور دادستان در صورت تخلف متهم از حضور در مرجع قضایی در موعد مقرر وجه مورد اشاره باید اخذ شود ،آیا ماهیت وجه التزام دین است و از حیث مطالبه همانند وثیقه و وجهالکفاله باید وفق قانون اجرای احکام مدنی وصول شود؟ در صورتی که مبلغ مزبور جنبه جزایی دارد و به نحوی جزای نقدی است ،آیا میتوان متعهد را به ازای هر یکصد هزار تومان یک روز به زندان جهت تحمل حبس بدل از جزای نقدی معرفی کرد؟

اولاً ،با تصریح ماده 217قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392فلسفه صدور قرارهای تأمین کیفری از جمله قرار التزام به حضور با تعیین وجه التزام موضوع بند »ب« این ماده ،دسترسی به متهم ،حضور به موقع وی ،جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهم و تضمین حقوق بزهدیده برای جبران ضرر و زیان وی است .بر این اساس ،قرار التزام به حضور با تعیین وجه التزام متضمن تعهد متهم به انجام مفاد قرار در آینده است که در صورت تخلف ،مفاد تعهد به دینی مستقر بر ذمه وی تبدیل میشود. ثانیاً ،مطابق ماده 537قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و تبصره این ماده و همچنین ذیل ماده 230این قانون ،اجرای دستور دادستان از جمله مبنی بر اخذ وجه التزام پس از قطعیت ،باید توسط اجرای احکام کیفری و مطابق مقررات مذکور در قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356صورت گیرد. ثالثاً ،قانونگذار به موجب ماده 233قانون یاد شده ،علاوه بر اخد دیه و ضرر و زیان محکومعلیه از محل تأمین کیفری ،وصول جزای نقدی از وجه التزام اخذ شده از محکومعلیه را جایز دانسته است؛ اما این امر به این معنی نیست که مبلغ وجه التزام خود به عنوان جزای نقدی تلقی شود و مطابق ماده 27قانون مجازات اسلامی مصوب 1392به ازای هر روز بازداشت ،مبلغی از وجه التزام )در حال حاضر یک میلیون ریال به ازای هر روز بازداشت موضوع مصوبه شماره /150179ت 57075هـ مورخ 26/11/1399هیأت وزیران( کسر و محاسبه شود. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه