نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۸۰۳

به موجب رأی رویه شماره 790مورخ 1399/4/1هیأت عمومی دیوان عالی کشور که مقرر کرده است در جنایت علیه اشخاص که وقوع جرم محرز بوده ولی مرتکب شناسایی نشود میبایست دیه از بیت المال پرداخت شود ،و از طرفی حسب مفاد ماده 104قانون آیین دادرسی کیفری در جرایم تعزیری درجه چهار تا هشت که متهم شناسایی نمیشود میبایست تحقیقات حداقل به مدت دو سال ادامه یابد ،آیا رعایت این دو سال در جرایمی که مجازات آن صرف ًا پرداخت دیه یا حتی علاوه بر دیه مشمول حبس و ...نیز میباشد ضرورت دارد ؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، بعد از حلول دو سال و عدم حصول نتیجه ،آیا پرونده فقط با دستور اداری ارسال میشود یا مستلزم صدور قرار است؟

اولاً ،در مواردی که مجازات رفتار مجرمانه صرف ًا دیه بوده و مرتکب نیز شناخته نشود از شمول ماده 104قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392خارج است .در اینصورت پس از انجام تحقیقات کافی و عدم شناسایی مرتکب، پرونده با تصمیم اداری دادستان به دادگاه ارسال میشود. ثانیا ،عدم امکان شناسایی مرتکب وقتی مصداق پیدا میکند که با وجود تلاش و پیگیریهای لازم ،مقصر شناخته نشود .طول مدت پیگیری نیز ملاک نیست و هر اقدامی که به طور متعارف برای شناسایی مرتکب لازم است باید انجام شود. ثالثاً ،چنانچه ارتکاب جرم تعزیری مستلزم پرداخت دیه نیز باشد در صورت تحقق شرایط مقرر در ماده 85قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و تبصره یک این ماده ،پس از اتخاذ تصمیم در خصوص جنبه تعزیری جرم )قرار توقف تحقیقات( مطابق ماده 104قانون فوقالذکر پرونده جهت تعیین تکلیف در خصوص دیه با دستور اداری دادستان به دادگاه ارسال خواهد شد. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه