نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۷۹۹

با توجه به تبصره ماده 19قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392چنانچه سارق به رد عین مال و در صورت تلف و فقد عین یا متعذر بودن رد عین به پرداخت مثل یا قیمت زمان اجرای حکم محکوم شود و برای رد مال دادخواست لا مال را با سرقت اخذ کرده و وضعیت سابق دلالت بر ملائت او دارد ،آیا دادخواست اعسار دهد ،با توجه به اینکه قب ً و ادعای اعسار محکومعلیه پذیرفته میشود؟ در صورت پذیرش اعسار ،در صورت فقدان عین اموال مسروقه ،بر اساس قیمت چه زمانی ارزیابی میشود؟

اولاً ،تقاضای اعسار یا تقسیط نسبت به عین محکومبه امکانپذیر نیست؛ زیرا با عنایت به ماده 46قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356و ماده 1قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394در صورتیکه محکومبه عین معین باشد ،باید عین محکومبه از محکومعلیه اخذ و به محکومله تحویل شود .بنابراین در فرض سؤال در صورت موجود بودن عین مال مسروقه ،تقاضای اعسار یا تقسیط محکومعلیه قابل پذیرش نیست. ثانیاً ،در فرض سؤال که حکم به رد مال مسروقه صادر شده است ،در صورت فقدان عین ،حسب مورد باید مثل یا قیمت آن تأدیه شود .بنابراین اگر محکومعلیه مدعی اعسار از پرداخت قیمت شود ،دادگاه برابر ماده 3و 11قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394میتواند حکم به اعسار کلی یا جزئی )تقسیط( صادر کند. ثالثاً ،در صورت فقدان عین و قیمی بودن مال مسروقه ،برابر تبصره ماده 19قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392زمان اجرای حکم ملاک است. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه