نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۵۱۸

-1آیا دادگاه تجدیدنظر میتواند رأی ماهوی را قرار تلقی و پس از نقض آن ،پرونده را جهت رسیدگی ماهوی به شعبه مربوطه اعاده کند؟ در صورتی که پاسخ منفی است ،تکلیف دادگاه بدوی چیست؟ -2چنانچه دادگاه تجدیدنظر استان انجام نیابتی در استان دیگر را ضروری بداند ،آیا باید به دادگاه عمومی محل نیابت بدهد یا دادگاه تجدیدنظر استان مربوطه؟

-1اولاً ،مواردی که دادگاه تجدیدنظر میتواند حکم دادگاه بدوی را قرار تلقی و پس از نقض پرونده را نزد دادگاه بدوی صادرکننده رأی جهت رسیدگی ماهوی ارسال کند ،در قانون احصاء نشده و به تشخیص دادگاه تجدید نظر بستگی دارد و علیالاصول در مواردیکه رأی دادگاه بدوی در ماهیت موضوع نباشد و دادگاه بدوی بدون ورود به ماهیت دعوی در قالب حکم مبادرت به صدور رأی کرده باشد ،دادگاه تجدیدنظر میتواند حکم دادگاه بدوی را قرار تلقی و پرونده را جهت رفع نقص اعاده کند؛ اما با عنایت به مواد 353و 354قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379دادگاه تجدیدنظر نمیتواند رأی دادگاه بدوی را که بدون تحقیقات کافی صادر شده است ،به علت نقص تحقیق ،قرار تلقی و آن را فسخ کند و برای رسیدگی مجدد به دادگاه بدوی عودت دهد؛ بلکه خود باید تحقیقات را تکمیل و سپس انشاء رأی کند. ثانیاً ،در مواردیکه دادگاه تجدیدنظر رأی دادگاه بدوی را قرار تلقی و پس از نقض ،پرونده را جهت رسیدگی ماهوی به دادگاه بدوی ارسال میکند ،باتوجه به ماده 253قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379و بند »ب« ماده 450قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392دادگاه بدوی مکلف به تبعیت از نظر دادگاه تجدیدنظر است. -2چنانچه دادگاه تجدیدنظر انجام اموری را در حوزه قضایی استان دیگر لازم بداند که مستلزم اعطای نیابت قضایی باشد ،علیالاصول میتواند با اعطای نیابت به دادگاه تجدیدنظر استان دیگر یا دادگاه نخستین مربوطه انجام آن را درخواست کند؛ اما در خصوص اجرای قرار تحقیق و معاینه محلی با لحاظ ماده 354قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379و ماده 452قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392دادگاه تجدیدنظر باید نیابت اجرای قرارهای مزبور را به دادگاه نخستین محل اعطا کند دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه