استعلام
-1قانون امور حسبی مصوب 1319ذیل فصل هشتم با عنوان »در ترکه متوفای بلاوراث« به شرح مواد 327تا 336
این قانون قواعدی را برای مدیریت ترکه شخص بلاوراث مقرر کرده که پیشنهاد تعیین مدیر ترکه و نگهداری اموال
مطابق آییننامهای که وزارت دادگستری تهیه میکند از آن جمله است.
-2قانون تأسیس سازمان جمعآوری و فروش اموال تملیکی و اساسنامه آن مصوب 1370از جمله وفق مواد 1و 3
سرپرستی ،مدیریت فروش و ...ترکه شخص بلاوراث توسط این سازمان صورت میگیرد.
-3به موجب ماده 3قانون یاد شده با اذن مقام معظم رهبری ،برخی از اختیارات ولی فقیه که از نظر فقهی و قانونی
وارث شخص بلاوارث است ،به ستاد اجرایی فرمان حضرت امام )ره( واگذار شده است .با توجه به اینکه قانون امور
حسبی و سمت مدیر ترکه در زمانی تصویب شده که وراث بودن ولی فقیه و مدیریت ترکه در میان نبوده است و در
حال حاضر متولی اموال یاد شده نهادهای قانونی مذکور است و از جمله وزارت دادگستری دخالتی در مدیریت این
اموال ندارد و با توجه به اینکه با وجود ستاد اجرایی فرمان امام )ره( و سازمان اموال تملیکی ،تعیین مدیر ترکه لغو و
نسخ شده به نظر میرسد؛ زیرا این نهادهای قانونی اساساً نقش وراث یا مدیر و سرپرست ترکه را ایفا میکنند ،آیا تعیین
مدیر ترکه ضروری است یا این بخش از مواد قانون امور حسبی با مقررات بعدی نسخ شده محسوب میشود؟
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً ،تاکنون از سوی مقام معظم رهبری برای سازمان جمعآوری و فروش اموال تملیکی مذکور در ماده 3قانون تأسیس
سازمان جمعآوری و فروش اموال تملیکی و اساسنامه آن مصوب ،1370اذنی داده نشده و این موضوع در بخشنامه
شماره 100/15658/9000مورخ 27/3/1392ریاست محترم قوه قضاییه نیز منعکس شده است و ستاد اجرایی
فرمان حضرت امام )ره( به عنوان تنها نهاد مأذون در مورد اموال مربوط به ولی فقیه معرفی شده است.
ثانیاً ،در مورد ترکه متوفای بلاوارث و مجهولالوارث بر اساس مواد 327و بعد قانون امور حسبی مصوب 1319عمل
میشود و به موجب ماده 334این قانون مدیر ترکه پس از تحریر ترکه دیون و واجبات مالی متوفی را اداء میکندو
دیگر اقدامات موضوع این ماده را صورت میدهد و باقیمانده ترکه از اموال منقول و غیرمنقول و وجه نقد را به دادستان
تسلیم میکند .همچنین مطابق ماده 335این قانون چنانچه ظرف ده سال از تاریخ تحریر ترکه وارثی برای متوفی معلوم
شود ،باقیمانده ترکه به وارث داده میشود .والّا بعد از انقضای ده سال از تاریخ تحریر ترکه ،باقیمانده ترکه بر اساس
مقررات قانونی در اختیار ولی فقیه قرار میگیرد تا موافق نظر ایشان عمل شود.
ثالثاً ،اموال مجهول المالک و ارث بلاوارث که طبق مواد اول و دوم و بعد نظامنامه اجرای مواد 28و 866قانون مدنی
مصوب 12/4/1312هیأت وزیران در اختیار دادستان قرار میگیرد ،باید پس از انقضای مهلت قانونی مقرر در ماده 4
قانون راجع به اموال بلاصاحب مصوب 1313نزد مقام قضایی دادسرا نگهداری شود تا چنانچه برای اموال مذکور
مالکی پیدا نشود ،برای ستاد اجرایی فرمان حضرت امام )ره( ارسال شود.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه