نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۱۳

در جرایمی مانند توهین ساده که دارای چند مجازات یا درجات مختلف است ،آیا ملاک برای تعیین درجه مجازات جرم ،مجازات شدیدتر آن جرم است حتی اگر قاضی آن را در رای ذکر نکرده باشد یا ملاک مجازات قانونی است که قاضی در حکم خود تعیین میکند؟ مثلا اگر قاضی در بزه توهین حکم به پرداخت یکصد هزار تومان جزای نقدی دهد ،آیا درجه مجازات هشت بوده و رای قطعی است؛ یا درجه مجازات طبق مجازات شدیدتر جرم که هفتادو چهار ضربه شلاق تعزیری است ،درجه شش بوده و قابل تجدید نظرخواهی است؟

ملاک و معیار درجهبندی »جرم« ،مجازات قانونی آن جرم است و برای تشخیص درجه جرم واحد که قانوناً دارای مجازاتهای متعدد ،اعم از تخییری یا غیر تخییری است ،بدواً باید هر یک از مجازاتهای قانونی با توجه به شاخصهای مقرر در ماده 19قانون مجازات اسلامی مصوب 1392و تبصرههای آن ،مستقل از سایر مجازاتها درجهبندی شود ،سپس »بالاترین درجه مجازات« که همان مجازات شدیدتر است ،ملاک تعیین درجه جرم است؛ لذا جرم موضوع ماده 608قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375که مجازاتهای متعدد دارد ،با توجه به تطبیق این مجازاتها با شاخصهای مندرج در ماده 19قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392مجازات شلاق که در درجه بالاتر )درجه شش( قرار دارد ،مجازات شدیدتر است؛ لذا این جرم از درجه شش محسوب میشود و رأی صادره در خصوص این بزه با توجه به ماده 427قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و بند »الف« آن قابل تجدید نظر است. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه