استعلام
مطابق ماده 23قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394هزینه رسیدگی شورای حل اختلاف در کلیه مراحل در
دعاوی مالی معادل پنجاه درصد آن است .حسب تبصره 3ماده 27همان قانون هزینه دادرسی رسیدگی در مراحل
تجدیدنظرخواهی حسب مورد بر اساس هزینه دادرسی طرح دعوی در آن مرجع است .برخی بر اساس ماده 23
فوقالذکر عقیده دارندکه هزینه تجدیدنظرخواهی دعاوی مالی شورای حل اختلاف 2/25درصد محکومبه است و
عدهای دیگر بر اساس تبصره 3ماده 27یادشده به محاسبه هزینه دادرسی مرحله تجدیدنظرخواهی بر مبنای 2/5
درصد محکومبه نظر دارند با این توضیح که دعاوی مالی تا دویست میلیون ریال در دادگاه عمومی حقوقی معادل
2/5درصد است.خواهشمند است در این خصوص اعلام نظر فرمایید.
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً :مقنن به موجب ماده 23قانون شورای حل اختلاف مصوب 1394هزینه رسیدگی در شورای موصوف را
تعیین کرده است و این قانون در اواخر بهمن ماه سال 1394لازمالاجرا و بر اساس آن تا پیش از ابلاغ بودجه سال
1395عمل شد و سپس در جدول شماره 16تعرفههای موضوع جدول شماره 5منتشره در روزنامه رسمی شماره
8/4/1395-20770به مانند جدول مربوط به سال 1394هزینه طرح پروندههای حقوقی و کیفری در شوراهای
حل اختلاف بدون تغییر ذکر شد که با توجه به نزدیکی طرح لوایح مربوط در مجلس شورای اسلامی به نظر
نمیرسید مقنن با این سرعت از نظر قبلی خود عدول و در حقیقت متن مصوبه ماده 23قانون صدرالذکر را لغو و
مقرر کرده باشد که هزینه رسیدگی شوراهای حل اختلاف در سال ) 1395به جز مدت ابتدایی آن( به مانند سال
) 1394به جز مدت پایانی این سال( وصول شود؛ با این حال به لحاظ تصریح به هزینه طرح پروندههای حقوقی و
کیفری شوراهای حل اختلاف در ردیف مخصوص از جدول سال ،1395اختلاف نظر طبیعی بود ،اما مقنن ظاهر ًا با
استحضار از اشکال )و احتمالا اشتباه( پیش آمده در جدول سال (1395در جدول سال 1396ردیف مربوط را به
کلی حذف و در واقع ماده نزاع را قلع کرد .بنابراین ،در شرایط کنونی دلیلی بر تردید نسبت به لزوم اخذ هزینه
دادرسی در شوراهای حل اختلاف برابر حکم خاص مقرر در ماده 23صدرالذکر وجود ندارد و استناد به عمومات
ناظر به هزینههای مراجع قضایی ،با وجود حکم خاص مقنن ،فاقد توجیه قانونی و بر خلاف فلسفه ایجاد این شوراها
و پیشینه مربوط است
ثانیاً ،برابر ماده 27قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394مرجع تجدیدنظر از آرای قاضی شورا حسب مورد،
دادگاه عمومی حقوقی یا کیفری دو همان حوزه قضایی است و چنانچه مرجع تجدیدنظر ،آرای صادره را نقض کند،
رأس ًا مبادرت به صدور رأی میکند و برابر تبصره 3همین ماده ،هزینه دادرسی رسیدگی در مراحل
تجدیدنظرخواهی حسب مورد بر اساس هزینه دادرسی طرح دعوا در آن مرجع است .بنابراین ،هزینه تجدید
نظرخواهی از آراء شورای حل اختلاف از شمول ماده 23یادشده ،خارج است و بر اساس تبصره 3ماده 27این
قانون ،حسب مورد ،مطابق مقررات مربوط به رسیدگی در دادگاههای عمومی حقوقی و یا کیفری دو اخذ میشود،
ثالثاً ،واژه »مراحل« مذکور در صدر ماده 23یادشده به علت حکم خاص مقنن در تبصره 3ماده 27همین قانون
راجع به مرحله تجدیدنظر ،منصرف از این مرحله است و ناظر به مراحلی مانند واخواهی و اعاده دادرسی است.
دکتر احمد محمدی باردئی
معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه