استعلام
بر اساس تصویبنامه شماره 86620مورخ 1362/12/28هیئت محترم وزیران و تبصره 2ماده 6آییننامه فصل
سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا و همچنین تبصره 8ماده یک قانون تسهیل اعطای تسهیلات بانکی و کاهش
هزینههای طرح و تسریع در اجرای طرحهای تولیدی و افزایش منابع مالی و کارایی بانکها مصوب ،1386شرکت
شهرکهای صنعتی ایران و شرکتهای تابعه موظفند در صورت تخلف متقاضی در اجرای قرارداد تسهیلات اعطایی
بانکها بنا به درخواست بانک یا مؤسسه اعتباری ذینفع ایشان را به عنوان جانشین طرف قرارداد واگذاری زمین
شناخته و بپذیرد و تا حقوق ناشی از قرارداد تخصیص زمین به بانک یا مؤسسه اعتباری ذینفع جهت وصول تمام
یا بخشی از مطالبات محاسبه شود ،با عنایت به مقررات موضوعه در انجام جانشینی بانک از طریق شرکت
شهرکهای صنعتی در محل اجرای طرح و یا اقدام قانونی به استناد ماده 34قانون ثبت اسناد و املاک مصوب
1310با اصلاحات و الحاقات بعدی مختار خواهد بود؛ زیرا استفاده از جانشینی بانک در محل اجرای طرح به
استناد امتیازی است که قانونگذار برای تسریع در امر وصول مطالبات برای بانکها قائل شده است که بانکها با
توجه به شرایط و اوضاع و احوال خاص حاکم بر هر پرونده و با در نظر گرفتن آثار حقوقی مترتب بر امر جانشینی
از این امتیاز قانونی استفاده کنند؛ این امر نیز در واقع مورد تاکید آن اداره کل به موجب نظریه شماره
7/95/1121مورخ 1395/5/12قرار گرفته است؛ لیکن سازمان تامین اجتماعی در خلال جانشینی بانکها به
استناد ماده 37قانون تامین اجتماعی مصوب 1354با اصلاحات و الحاقات بعدی اعمال این امتیاز را موکول به
پرداخت حق بیمه توسط بانک میکند.
این در حالی است که:
-1از تخلف بدهکار در بازپرداخت بدهی و عدم انجام تعهدات مربوطه منحصر ًا بانک جانشین بدهکار در شهرک
صنعتی شده و صرفاً می توانند حق جانشینی خود را با شرایط خاص به غیر واگذار کنند .از این رو ماده 37قانون
مزبور قابل تعمیم به غیر موارد مصرح نیست.
-2از آن جا که حقوق بانک در عرصه و اعیان زمین های شرکت شهرک های صنعتی مبنی بر قرارداد جانشینی
است و اراضی تخصیصی مزبور در مالکیت شرکت شهرکهای صنعتی می باشد؛ لذا جانشینی بانک در محل اجرای
طرح مفهوما حق بهرهبرداری است و نه انتقال مالکیت و چنین واگذاری مالکیتی برای بانک ایجاد نمیکند که
مشمول ماده 37قانون تامین اجتماعی شود با عنایت به موارد مطروحه خواهشمند است نظر مشورتی خود را در
خصوص تعمیم یا عدم تعمیم مقررات ماده 37قانون تامین اجتماعی مصوب 1354با اصلاحات و الحاقات بعدی را
به حق جانشینی به این بانک اعلام فرمایند.
پاسخ اداره کل حقوقی
با عنایت به تبصره 8ماده 1قانون اعطای تسهیلات بانکی و کاهش هزینههای طرح و تسریع در اجرای طرحهای
تولیدی و افزایش منابع مالی و کارایی بانکها مصوب 1386و تبصره 2الحاقی به ماده 6آییننامه تسهیلات
اعطایی بانکی موضوع تصویبنامه شماره 28/12/1362-88620هیأت وزیران با اصلاحات بعدی »...
شهرکهای صنعتی ایران و سایر دستگاهای اجرایی موظفند در اجرای قرارداد تسهیلات اعطایی بنا به درخواست
بانک و یا مؤسسه مالی و اعتباری ذینفع ،آنها و یا اشخاص معرفی شده از طرف آنها را به عنوان جانشین
مجری طرح موضوع قراداد واگذاری زمین ،شناخته و بپذیرند و کلیه حق و حقوق و تعهدات ناشی از آن را به
بانک یا مؤسسه مالی و اعتباری ذینفع و یا اشخاص معرفی شده منتقل نمایند ...« .بنابراین در صورتی که وفق
تبصرههای یاد شده بانک جانشین طرف قرارداد شود ،موضوع مشمول ماده 37قانون تأمین اجتماعی مصوب 1354
با اصلاحات و الحاقات بعدی نیز میباشد.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه