استعلام
به استحضار میرساند مرکز استخدام ،جذب و اعزام روحانیون کل سپاه در شهر قم از بین فارغالتحصیلان حوزوی
که موفق به کسب قبولی در آزمون علمی و مراحل گزینش و تأیید صلاحیت گردیدهاند ،ضمن تشکیل پرونده با
حکم مأموریت رسمی سپاه ،روحانیون تبلیغی را به صورت شبانهروزی یا حسب مورد نیمهشبانهروزی و اداری به
یگانهای مختلف کشور خصوص ًا مناطق مرزی و عملیاتی جهت اجرای برنامههای ابلاغی نمایندگی ولی فقیه در
سپاه اعزام و در پایان هر ماه نیز به آنان حقوق پرداخت می کند .بعض ًا مشاهده میشودبرخی از مبلغین چندین سال
به صورت مستمر مشغول به کارند؛ حال با توجه به اینکه این اشخاص در استخدام رسمی یا پیمانی سپاه نیستند و
از طرفی عنوان استخدامی آنها نیز مشخص نیست ،خواهشمند است اعلام فرمایید:
-1عنوان استخدامی این افراد چیست؟
-2آیا سپاه پاسداران به عنوان کارفرما مکلف به بیمه کردن این اشخاص است؟
-3در صورتی که این افراد بعد ًا به استخدام رسمی سپاه پاسداران درآیند ،آیا مدت فعالیت تبلیغی آنها در قالب
سنوات مثبت قابل اعمال است؟
-4در صورتی که سپاه پاسداران این افراد را بیمه نکند و آنها در مأموریتهای سپاه دچار حوادثی از قبیل
شهادت ،فوت ،نقص عضو و ...شوند ،مرجع تأمین و جبران خسارت آنها کیست؟
پاسخ اداره کل حقوقی
صرفنظر از ابهامات موجود در پرسشها و مورد خاص بودن آن ،نظریه کمیسیون در قالب کلی به شرح ذیل است:
-1با عنایت به ماده 3قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مصوب 1370با اصلاحات و
الحاقات بعدی مبنی بر اطلاق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به »مجموعه ستاد کل سپاه حوزه نمایندگی ولی فقیه
در سپاه ،سازمان حفاظت اطلاعات سپاه، ،نیروهای زمینی ،هوایی ،دریایی و مقاومت بسیج و قدس و سازمانهای
وابسته به آنها«؛ درصورتیکه افراد مذکور در سؤال )روحانیون اعزامی برای تبلیغ( ،مشمول اقسام وضعیت
استخدامی کارکنان سپاه پاسداران در ماده 6قانون مزبور نباشند ،با توجه به ذکر دریافت حقوق ماهیانه در سؤال،
دو حالت متصور است:
نخست ،افراد یادشده به عنوان خرید خدمت موضوع ماده 24قانون مزبور ،ارجاعی به آییننامه اجرایی ماده 37
قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب 1366با عنوان »آییننامه نحوه استفاده از خدمات اشخاص به صورت
خرید خدمت و برای خدمت مشخص ،معین ،محدود متناسب با تخصص شخص و در شرایطی که استفاده از خدمات
مشمولان قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب 1366امکانپذیر نباشد« مصوب 30/10/1369هیأت
وزیران به کارگرفته شدهاند و مشمول این آییننامه هستند؛
دوم ،در صورتیکه افراد مذکور شرایط خرید خدمت را نداشته و به این عنوان شاغل نباشند ،مشمول قانون کار
بوده و کارگر هستند؛ زیرا منعی در این خصوص نیست و ممنوعیت ماده 26قانون مقررات استخدامی سپاه
پاسداران انقلاب اسلامی مصوب 1370با اصلاحات و الحاقات بعدی نیز ناظر به ممنوعیت استخدام به عنوان
کارمند است و ارتباطی با مشمولان قانون کار ندارد .ضمن اینکه نمیتوان متصور بود فردی »کار تابع« و »حقوق
ماهیانه« دارد؛ اما کارمند اعم از رسمی ،ثابت ،پیمانی ،قراردادی و یا کارگر هم نباشد.
-2با عنایت به پاسخ بند یک ،چنانچه افراد موضوع سؤال ،خرید خدمت باشند؛ وفق ماده 11آییننامه فوقالذکر
مشمول مقررات قانون تأمین اجتماعی مصوب 1354هستند و مطابق ماده 11اصلاحی آییننامه یادشده مصوب
1392هیأت وزیران ،مشمول مقررات قانون تأمین اجتماعی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی هستند و سپاه
پاسداران مکلف به بیمه کردن آنهاست؛ اما در صورتیکه کارگر محسوب شوند ،وفق ماده 148قانون کار مصوب
1369موظف به بیمه کردن آنان مطابق قانون تأمین اجتماعی است و در هر صورت ،افراد موضوع استعلام باید
بیمه شوند.
-3با توجه به پاسخ بند یک ،در صورتیکه این افراد خرید خدمت باشند و حق بیمه آنان به حساب تأمین اجتماعی
نیروهای مسلح واریز شده باشد ،نیازی به انتقال بیمه نیست؛ اما اگر کارگر یا خرید خدمتی پیش از اصلاح ماده 11
آییننامه یادشده باشند ،به موجب بند »ب« ماده 28قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه اقتصادی ،اجتماعی و
فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ،1389قانون نقل و انتقال حق بیمه یا بازنشستگی مصوب 1365و
مقررات آن و نیز تبصره ماده 11اصلاحی آییننامه یادشده میتوان حق بیمه یا بازنشستگی آنان را از صندوق
تأمین اجتماعی به صندوق تأمین اجتماعی نیروهای مسلح انتقال داد.
-4با توجه به ضرورت بیمه افراد مذکور در استعلام اعم از آنکه خرید خدمت یا کارگر باشند ،پرداخت خسارت
یا مستمری و دیگر عناوین حمایتی حسب مورد ،مشمول قوانین و مقررات تأمین اجتماعی نیروهای مسلح یا تأمین
اجتماعی خواهد بود.
دکتر احمد رفیعی
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه