نظریه مشورتی ۷/۹۸/۹۸۲

در دعوای مطالبه وجه ،با توافق طرفین گزارش اصلاحی صادر و به موجب آن ،خوانده به تملیک خودروی با پلاک انتظامی مشخصی به خواهان ملزم میشود ،پس از قطعی شدن گزارش اصلاحی ،خواهان به سبب عدم مالکیت خوانده بر خودروی مذکور دادخواست ابطال گزارش اصلاحی مطرح میکند و دادگاه با استدلال بر بطلان عقد صلح و عدم مالکیت مبیع ،حکم بر بطلان گزارش اصلاحی صادر میکند؛ در این صورت وضعیت دعوای اصلی چگونه است؟ عدهای معتقدند که خواهان برای احقاق حق اصلی خود باید دعوای جدید مطالبه وجه مطرح کند و گروهی بر این عقیدهاند که دعوای اول به جریان میافتد؛ چرا که رأی نهایی آن دعوا یعنی گزارش اصلاحی باطل شده است و خواهان در قبال پرداخت هزینه دادرسی خدمت قضایی نگرفته است و جریان دعوا ادامه دارد و قصور قاضی در تحقیق جامع در خصوص مالکیت خودرو موجب بطلان گزارش اصلاحی شده و پرونده اول به جریان میافتد .خواهشمند است نظر مشورتی آن اداره کل را اعلام نمایید.

بازگشت به استعلام شماره 9030/1792/500مورخ 1398/6/12به شماره ثبت وارده 982مورخ ،1398/6/16نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: با تقدیم دادخواست کامل ،دادگاه مکلف به رسیدگی میشود )قاعده اشتغال( و این تکلیف تا زمان صدور رأی نهایی )اعم از حکم یا قرار( ادامه مییابد )قاعده فراغ( .در فرض سؤال که در اثنای رسیدگی طرفین صلح و سازش نمودهاند و دادگاه به علت قطع دعوا در اثر صلح آن )ماده 761قانون مدنی( و در اجرای ماده 184قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379مبادرت صدور گزارش اصلاحی نموده است و متعاقباً حکم قطعی مبنی بر به بطلان گزارش اصلاحی صادر شده است ،چون دادگاه قبلاً رأیی اعم از حکم یا قرار صادر نکرده است و با بطلان صلح ،کشف شده که دعوای مطروحه قطع نشده است ،دادگاه با عنایت به ملاک ماده 491قانون یاد شده، بدون نیاز به تقدیم دادخواست جدید ،به رسیدگی قبلی خود ادامه میدهد و تمام اقدامات و رسیدگیهای قبلی انجام شده به اعتبار و قوت خود باقی است. دکتر احمد رفیعی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه