استعلام
به لحاظ تصرف عدوانی منابع طبیعی و تغییر کاربری اراضی زراعی ،شکایت توسط منابع طبیعی و جهاد کشاورزی مطرح
میشود .پس از رسیدگی ،مرجع قضایی رأی بر محکومیت متهم مبنی بر قلع و قمع بنای احداثی صادر مینماید .پس از قطعیت
حکم ،بر اساس مقررات ،با توسعه و اجرای طرح هادی روستا ،اراضی مذکور داخل در طرح قرار میگیرد و لذا مدیریت اراضی
فوق اعم از اراضی دارای مستحدثات و غیره به بنیاد مسکن منتقل میشود.آیا با فرض مذکور ،حکم قطعی قابلیت اجرا دارد یا
این که در هر صورت اعم از آن که حکم به واگذاری اراضی به متصرفین صادر شده باشد یا غیرآن ،قابلیت اجرا نخواهد
داشت؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9031/21433/1مورخ 1398/06/09به شماره ثبت وارده 953مورخ ،1398/06/10
نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
به صراحت ماده 690قانون مجازات اسلامی )تعزیرات مصوب » (1375اقدام به هرگونه تجاوز و تصرف نسبت به مراتع و
منابع طبیعی مشمول مقررات این ماده و تبصرههای آن است« .بنابراین در فرض سؤال تصرف عدوانی اراضی ملی صرفاً
مشمول مقررات ماده مذکور بوده و از شمول قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها مصوب 1374با اصلاحات و
الحاقات بعدی که صرفاً در اراضی زراعی و باغهای موضوع این قانون اعمال میگردد ،خارج است و چون با توسعه و اجرای
طرحهای هادی روستا و قرار گرفتن اراضی مورد تصرف عدوانی داخل در طرح ،مدیریت اراضی فوق به بنیاد مسکن انقلاب
اسلامی واگذار میگردد ،در چنین حالتی حکم قلع و قمع بنای احداثی که در اجرای قسمت اخیر تبصره 2ماده 690قانون
صدرالذکر و با تقاضای اداره منابع طبیعی صادر شده است ،مادام که به طریق قانونی لغو نشده ،قابل اجراء است .اما اجرای آن
با درخواست و تعقیب بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به عمل میآید .لازم به ذکر است که بخشنامه شماره /4790/20م مورخ
5/12/1386وزیر وقت جهاد کشاورزی در خصوص واگذاری اراضی خلع ید شده به متصرفان عدوانی به موجب رأی
شماره 373مورخ 24/8/1389دیوان عدالت اداری ابطال شده است.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه