نظریه مشورتی ۷/۹۸/۹۳۹

شخص »الف« مطابق مبایعهنامه عادی با شخص »ب« به عنوان خریدار مقدم ،اقدام به خرید یک دستگاه خودرو از شخص »ب« مینماید .شخص »ب« پس از فروش خودرو به شخص »الف« ،مجدداً آن را به شخص »ج« فروخته و سند رسمی آن را نیز به نام وی تنظیم مینماید .شخص »الف« اقدام به طرح شکایت کیفری کلاهبرداری از طریق فروش مال غیر علیه شخص »ب« در دادسرا و دادگاه کیفری مینماید و نهایتا شخص »ب« به اتهام فروش مال غیر به حبس و استرداد خودرو مذکور محکوم میشود .از طرفی شخص »ج« نیز هیچ گونه سمتی در پرونده کیفری مطروحه نداشته است تا از حقوق خود در مراحل بدوی یا تجدید نظر دفاع کند .شخص »ج« اقدام به طرح دادخواست حقوقی به خواسته تقاضای بطلان مبایعهنامه میان »الف« و »ب« در دادگاه حقوقی نموده است با التفات به ماده 18قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392اصل تبعیت آراء حقوقی از آراء کیفری ،آیا قاضی دادگاه حقوقی میبایست بدون آنکه وارد ماهیت دعوی حقوقی خواهان شود و به دفاعیات و ادله و مدارک خواهان و مواد قانونی توجه کند ،به صرف وجود رای کیفری دادخواست وی را رد نماید یا میبایست رأی کیفری صادره به نفع شخص »الف« را نادیده گرفته و وارد ماهیت دعوای فوق شود؟

با عنایت به اینکه در حقوق کیفری ،جرم بودن رفتار ملازمه با صحت معاملات از حیث مدنی ندارد ،در فرض استعلام که شخص »ج« در پرونده کیفری دخالت نداشته و جزو طرفین پرونده نبوده است حق دادخواهی برای شخص ثالث محفوظ است لذا به نظر میرسد دادگاه حقوقی باید به دعوای »ج« به طرفیت »الف« و »ب« به خواسته ابطال مبایعهنامه استنادی رسیدگی و اتخاذ تصمیم نماید .بر این اساس موضوع از شمول ماده 18قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392خارج است .بدیهی است چنانچه »ج« به رد مال )خودرو( به »ب« در پرونده کیفری اعتراض داشته باشد رسیدگی به اعتراض وفق تبصره 2ماده 148قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392در دادگاه کیفری صورت میپذیرد. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه