نظریه مشورتی ۷/۹۸/۸۴۰

شخصی چک به مبلغ صد و بیست میلیارد تومان را با طرح دعوای حقوقی )دادخواست مطالبه( اقدام نموده صادرکننده چک نیز دعوای کیفری سوء استفاده از سفید امضاء را علیه دارنده مطرح نموده است .دارنده با معرفی دو نفر شاهد اعلام کرده است که صادرکننده به لحاظ بدهی ،چک را سفید امضاء در اختیار وی قرار داده تا مبلغ را در آن قید کند. کارشناس حسابرسی اعلام می کند که دلیلی دال بر مراوده مالی بین طرفین از ناحیه شاکی و متهم ارائه نشده است .با شرایط موجود ،اصل اعتبار و ظاهر سند تجاری به نفع دارنده چک و اصل برائت و عدم مدیونیت به نفع صادرکننده چک است .نظر مشورتی خود را در خصوص وصف کیفری عمل دارنده اعلام نمایید.

بازگشت به استعلام فاقد شماره و تاریخ آن مرجع ،به شماره ثبت وارده 840مورخ ،1398/05/23نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: اولا ،دادن چکهای سفید امضاء ظهور در تفویض اختیار پرکردن آن به دارنده چک دارد؛ بنابراین صرف تکمیلکردن متن چک سفید امضا توسط دارنده آن جرم محسوب نمیگردد و تحقق بزه سوءاستفاده از سفید امضا موضوع ماده 673 قانون تعزیرات 1375منوط به وجود عناصر و ارکان مادی و معنوی بزه مزبور از جمله اثبات وجود رابطه امانی )سپردن چک( و استفاده از چک در غیر موارد امانی و به ضرر صاحب حساب است؛ ثانیا ،با توجه به اصل غیرقابل استناد بودن ایرادات در برابر دارنده با حسننیت اسناد تجاری و وصف تجریدی آن ،این اسناد از جمله چک پس از صدور ،از منشاء خود منفک میشوند که با این وصف ،صادرکننده یا ظهرنویس یا ضامن نمیتوانند در برابر دارنده با حسننیت به روابط شخصی مالی میان خود استناد نمایند؛ مانند اینکه چک به صورت امانی در اختیار دارنده یا خواهان بوده است؛ مگر اینکه تحصیل مجرمانه چک به موجب رأی قطعی دادگاه کیفری محرز شود. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه