استعلام
-1ملک توسط یکی از وراث و بدون اذن سایرین برای قبرستان وقف شده است و حال ورثه تقاضای خلع ید و قلع و
قمع قبور را نمودهاند تکلیف چیست؟
-2ماهیت بذل مهریه چیست؟ اگر هبه دین باشد ،در این صورت قبول آن چگونه است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام فاقد شماره مورخ 1398/04/23به شماره ثبت وارده 755مورخ ،9/5/1398نظریه
مشورتی این اداره کل در خصوص سؤالهای 30و 41به شرح زیر اعلام میگردد:
-30اولا ،گرچه با توجه به اطلاق مواد 55و بعد قانون مدنی ،وقف مال مشاع نیز ممکن است ،اما به موجب ماده 59
این قانون قبض شرط تحقق وقف است و در تصرف هر یک از شرکا در مال مشاعی رضایت دیگر شرکا الزامی است.
بنابراین در فرض سؤال که یکی از مالکان مشاعی اقدام به وقف سهم خود نموده است ،صرفنظر از آنکه عمل واقف
ممکن است به علت اضرار شرکا با توجه به ماده 65قانون مدنی با اشکال مواجه باشد ،اصولاً به لحاظ عدم تحقق
قبض ،وقف محقق نشده است .ثانیا ،اظهارنظر در مورد جواز نبش قبر اموات در فرض سؤال ،امری شرعی است و
تبیین آن از وظایف اداره کل حقوقی خارج است.
-41اولا ،بذل مهریه توسط زوجه ممکن است در ازای طلاق باشد که در این صورت مشمول حکم مقرر در بند 3
ماده 1145قانون مدنی است و زن میتواند در ایام عده به مابذل مراجعه نماید؛ اما در صورتی که بذل مهریه در ازای
طلاق نباشد ،میتواند حسب مورد احکام هبه طلب موضوع ماده 806قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289قانون
مذکور بر آن مترتب شود و تشخیص این امر بر عهده قاضی رسیدگیکننده است .توضیح آنکه ،هر دو این عمل
حقوقی )هبه طلب و ابراء( سبب برائت ذمه مدیون )زوج( میشوند؛ هرچند ابراء در زمره ایقاعات است.
ثانیا ،در هبه طلب موضوع ماده 806قانون مدنی به لحاظ ماهیت مال موهوبه ،فرض قبض آن منتفی است.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه