نظریه مشورتی ۷/۹۸/۷۴۸

به استحضار میرساند نحوه برداشت قضات از ماده 451قانون آیین دادرسی کیفری راجع به استماع دفاعیات و اخذ آخرین دفاع از متهم در مرحله تجدید نظر متفاوت است؛ برخی قائل به تفصیل شده و معتقدند در فرضی که متهم در مرحله نخستین محکومیت حاصل نموده و به رای اعتراض کرده ،ضرورتی به تفهیم اتهام ،اخذ مدافعات و استماع آخرین دفاع از وی نیست و تجدید نظرخواهی او محدود به بررسی و ارزیابی دلایل ارائه شده از سوی تجدید نظرخواه و دلایلی که در پرونده موجود است میباشد .عدهای دیگر بر این اعتقادند که بندهای »ب« و »ت« ماده 451قانون آیین دادرسی کیفری راجع به استماع دفاعیات و اخذ آخرین دفاع از متهم و وکیل انتخابی وی ،مطلق بوده و منصرف به قید خاصی نیست؛ اعم از این که شاکی تجدید نظرخواه باشد یا متهم؛ و این که رای دادگاه نخستین بر برائت یا محکومیت متهم باشد و یا شاکی به لحاظ قلت مجازات تجدید نظرخواهی نموده باشد ،دادگاه تجدیدنظر باید به تکلیف مقرر در ماده 451این قانون راجع به استماع دفاعیات و اخذ آخرین دفاع اقدام نماید ارشاد فرمایید.

بازگشت به نامه شماره 1398/1/12828مورخ 1398/05/07به شماره ثبت وارده 748مورخ 1398/05/08در رابطه با استعلام شعبه 13دادگاه تجدید نظر استان کرمان ،نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: لزوم یا عدم لزوم تفهیم اتهام و دلایل آن برای استماع دفاعیات متهم توسط دادگاه تجدید نظر استان موضوع بند »ب« ماده 451قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392حسب مورد متفاوت است؛ در مواردی که شاکی خصوصی یا دادستان از حکم برائت تجدید نظرخواهی نموده باشند ،در صورت وجود دلایل کافی و توجه اتهام به متهم ،تفهیم اتهام و دلایل آن الزامی است ،اما در مواردی که متهم )محکوم( از رأی محکومیت خود تجدیدنظرخواهی کرده باشد ،چون رسیدگی دادگاه تجدید نظر در محدوده تجدید نظرخواهی به عمل آمده از سوی محکوم صورت میگیرد ،به نظر میرسد در این حالت تفهیم اتهام و دلایل آن موضوعیت ندارد. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه