استعلام
بر اساس قسمت آخر ماده 287قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392دادسرا یا دادگاه میتواند در مورد جرایم
پیشبینی شده در ماده 237و با رعایت ماده 238این قانون قرار نگهداری موقت نوجوانان را در کانون اصلاح و
تربیت صادر کند .تبصره ذیل ماده 287همان قانون قرار نگهداری موقت را تابع کلیه آثار و احکام قرار بازداشت
موقت میداند .با عنایت به اینکه وفق ماده 95قانون مجازات اسلامی مصوب 1392محکومیتهای کیفری اطفال و
نوجوانان فاقد آثار کیفری است ،آیا میتوان با استناد به بند »ث« ذیل ماده 237قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
1392با لحاظ قرار دادن سابقه محکومیت قطعی نوجوانان ،قرار نگهداری موقت صادر نمود؟ به عبارت دیگر آیا
لحاظ کردن سابقه محکومیت قطعی در صدور قرار تأمین با قاعده مندرج در ماده 95قانون مجازات اسلامی مصوب
1392منافاتی دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9001/47/216مورخ 1398/04/29به شماره ثبت وارده 680مورخ
،1398/04/30نظریه مشورتی اکثریت و اقلیت کمیسیون آیین دادرسی کیفری این اداره کل به شرح زیر اعلام
میگردد:
نظریه اکثریت :مطابق ماده 95قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392محکومیتهای اطفال و نوجوان فاقد آثار کیفری
میباشد ،از این رو نمیتوان هیچیک از عوامل مؤثر در تکرار جرم از جمله صدور قرار نگهداری مرتکب طفل و
نوجوان در کانون اصلاح و تربیت را به استناد بند »ث« ماده 237قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392بر آن
اعمال نمود؛ ضمن اینکه ضرورت تفسیر قوانین کیفری به نفع متهم و مفاد قوانین و اسناد و معاهدات بینالمللی
رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان مستلزم اقدامات ارفاقی است .بنابراین ،مقررات بند »ث« ماده 237قانون
اخیرالذکر ناظر بر جرایم اشخاص بزرگسال است و قلمرو شمول آن نسبت به اطفال و نوجوان فاقد آثار کیفری است.
نظریه اقلیت :منظور قانونگذار از عبارت »آثار کیفری« مندرج در ماده 95قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
)محکومیتهای کیفری اطفال و نوجوانان فاقد آثار کیفری است( ،آثار تبعی محکومیت قطعی مندرج در ماده 25همین
قانون است؛ بدین معنا که اطفال و نوجوانان که به شرح مندرج در بندهای ماده 25محکومیت قطعی کیفری یافتهاند،
از حقوق اجتماعی موضوع ماده 26قانون یادشده محروم نخواهند شد؛ بنابراین با توجه به ارجاع ماده 287قانون آیین
دادرسی کیفری مصوب 1392در جرایم پیشبینی شده به ماده 237همین قانون به نحو اطلاق ،در خصوص متهم
نوجوان که پانزده تا هجده سال سن دارد ،در صورت دارا بودن سابقه محکومیت قطعی به جرایم موضوع بند »ث« ماده
237قانون پیشگفته ،دادگاه میتواند قرار نگهداری موقت وی را در کانون اصلاح و تربیت صادر نماید.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه