استعلام
اولیای دم علیه فردی شکایتی مبنی بر قتل عمدی تقدیم دادسرا نموده اند و بازپرس پس از انجام تحقیقات کافی ،بر این
عقیده است که اقدام متهم منطبق با بزه تسبیب در قتل شبه عمدی موضوع ماده 291قانون مجازات اسلامی مصوب
1392میباشد:
-1چنانچه بازپرس قرار جلب به دادرسی از بابت قتل شبه عمدی صادر کند ،آیا مکلف است در خصوص شکایت
اولیای دم مبنی بر قتل عمد نیز اظهار نظر نماید؟
-2چنانچه بازپرس در خصوص شکایت اولیای دم مبنی بر قتل عمدی اظهار نظر کند ،با توجه به این که مرجع
رسیدگی کننده به بزه تسبیب در قتل شبه عمدی دادگاه کیفری دو و مرجع اعتراض به قرار منع تعقیب دادگاه کیفری
یک میباشد و امکان صدور آراء متعارض وجود دارد ،این موضوع به چه نحو قابل جمع است؟
-3در صورتی که بازپرس در خصوص قتل عمد قرار منع تعقیب صادر کند و اولیای دم به این قرار اعتراض کنند ،آیا
امکان صدور کیفرخواست خطاب به دادگاه کیفری یک در خصوص تسبیب در قتل شبه عمدی وجود دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 1398007000198837مورخ 1398/04/19به شماره ثبت وارده 613مورخ
،1398/04/24نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
-1نظر به اینکه تشخیص عنوان اتهامی و تطبیق رفتار مجرمانه با مواد قانونی از وظایف خاص مرجع قضایی است،
بازپرس تکلیفی در اظهارنظر نسبت به عناوین مطرح شده از سوی شاکی خصوصی ندارد؛ زیرا بازپرس صرفاً باید
رفتار مجرمانه اعلامی را مورد ممیزی قرار داده و پس از انجام تحقیقات و به تشخیص خود عنوان مجرمانه صحیح را
اتخاذ نماید و اظهار نظر درخصوص دیگر عناوین اعلامی از سوی شاکی ضرورتی ندارد؛ بنابراین در فرض استعلام
بازپرس باید مطابق تشخیص خود مبنی بر غیرعمدی بودن قتل اظهار نظر و قرار نهایی صادر نماید.
-2با توجه به آنچه فوقاً بیان گردید و صرف نظر از اشتباهی که در فرض سؤال از سوی بازپرس در صدور قرار منع
تعقیب رخ داده است ،رسیدگی به اعتراض شاکی نسبت به قرار منع تعقیب صادره با توجه به ماده 271و بند »الف«
ماده 302قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392در صلاحیت دادگاه کیفری یک است.
-3در فرض مطروح که دادستان و بازپرس در تشخیص اتهام متهم به قتل غیرعمدی هم عقیدهاند ،مطابق ماده 268
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392پرونده با صدور کیفرخواست باید به دادگاهی ارسال شود که صلاحیت
رسیدگی به اتهام احراز شده را دارد و لذا در فرض استعلام ،کیفرخواست باید بر اساس ماده 279قانون فوقالذکر،
توسط دادستان تنظیم و به دادگاه کیفری دو )دادگاه صالح برای رسیدگی به اتهام( ارسال شود و شکایت اولیای دم از
حیث عمدی بودن قتل و اصرار بر این شکایت ،تأثیری در ارسال پرونده به دادگاهی که دادستان جهت رسیدگی )بر
اساس قانون( صالح میداند ،ندارد .بدیهی است که وفق ماده 280قانون صدرالذکر ،عنوان اتهامی که در کیفرخواست
ذکر میشود مانع از تعیین عنوان صحیح قانونی توسط دادگاه نیست .بنابراین چنانچه دادگاه کیفری دو پس از انجام
رسیدگی ،معتقد به ارتکاب بزه قتل عمدی توسط متهم باشد و یا اتهامی را که متوجه متهم است ،قتل عمدی تشخیص
دهد ،باید قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه کیفری یک صادر نماید.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه