نظریه مشورتی ۷/۹۸/۵۲۰

در صورت تحقق خیار رویت و تخلف از وصف ،چنانچه صاحب خیار نخواهد از حق خیار استفاده و بیع را فسخ کند و مبیع را به همان نحو که هست قبول نماید ،با در نظرگرفتن این امر که به علت نوسان شدید قیمتها یا شرایط خاص فسخ بیع و دریافت ثمن موجب تضرر بیشتر خریدار میشود ،آیا خریدار میتواند با استناد به قواعد و مقررات عمومی مسئوولیت مدنی از فروشنده مطالبه خسارت نماید؟ به عنوان مثال فرد یک رأس اسب اصیل را با وصف حامل بودن آن خریداری کرده و بعداً کاشف میشود که حیوان مذکور آبستن نمیباشد ،آیا خریدار میتواند اسب را به همان نحو قبول کند و جهت دریافت مابهالتفاوت قیمت اسب حامل و غیرحامل به فروشنده مراجعه کند یا صرفاً حق فسخ و استراداد ثمن را داره؟

بازگشت به استعلام شماره 1204/98مورخ 1398/03/19به شماره ثبت وارده 520مورخ ،1398/04/09 نظریه مشورتی کمیسیون قوانین مدنی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: به تصریح ماده 410قانون مدنی صاحب خیار مختار است که بیع را فسخ کند یا به همان نحو که هست قبول نماید. اخذ ارش امری استثنایی و مختص خیار عیب است .تبعیض در معامله نیز برخلاف مفاد تراضی است و تقسیط ثمن جز در خیار تبعض صفقه ممکن نیست و حسب ظاهر در فرض سوال دادرس خیار رؤیت و تخلف وصف را احراز نموده است ،بنابراین علیرغم اینکه ممکن است وجود اوصافی در مبیع ،داعی پرداختن مبلغی بیشتر و یک انگیزش برای بهرهبرداری از آنچه در ملکیت شخص درمیآید ،باشد ،اما عرفا مبادله میان تمام ثمن و تمام مبیع صورت میپذیرد. در این حالت وصف ارتباط مستقیم با ثمن که رکنی از ارکان عقد است ،ندارد و جزء مشخصی از ثمن در مقابل وصف قرار نمیگیرد تا امکان تقسیط ثمن و دریافت مابهالتفاوت برای مشتری وجود داشته باشد .لذا مشتری صرفا میتواند بیع را فسخ کند یا به همان نحو که هست قبول نماید. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه