استعلام
-1چنانچه موصی در زمان حیات وصیت تملیکی انشاء کند و موصیلهم که در آن زمان حیات داشتهاند ،وصیت را
قبول کنند ولیکن یکی از آنها پیش از موصی وفات یابد ،با فرض این که موصی هنوز بر وصیت خود باقی بوده ،آیا
وارث موصیله متوفی میتوانند به عنوان قائم مقام موصیله نسبت به قبض مورد وصیت اقدام نمایند؟
-2با فرض سوال فوق ،در صورتی که قبول وصیت توسط موصیله در زمان حیات صورت نگرفته باشد،آیا وراث
موصیله میتوانند به عنوان قائم مقام نسبت به قبول و قبض موصیبه اقدام نمایند.
بازگشت به استعلام شماره 980099مورخ 1398/03/12به شماره ثبت وارده 441مورخ ،1398/03/26
پاسخ اداره کل حقوقی
-1قبول وصیت از سوی موصیله در زمان حیات موصی و منوط به عدم رجوع موصی از وصیت ،از اسباب انتقال
موصیبه پس از فوت موصی است و فوت موصیله ولو در زمان حیات موصی تأثیری در موضوع ندارد و وراث
موصیله میتوانند نسبت به تملک و قبض موصیبه اقدام نمایند؛ مگر آنکه موصی از وصیت خود رجوع کرده باشد
)مواد 829و 830قانون مدنی(.
-2در فرض فوت موصیله پیش از قبول و در زمان حیات موصی ،با توجه به سکوت قانون مدنی نسبت به موضوع،
مستند به اصل یکصد و شصت و هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده 3قانون آیین دادرسی دادگاههای
عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379باید به منابع معتبر اسلامی یا فتاوای معتبر مراجعه نمود .مطابق منابع
و فتاوای معتبر فقهی از جمله نظر امام )ره( در جلد سوم تحریرالوسیله ،علامه حلی در جلد دوم تذکره الفقها ،شهید
ثانی در جلد نخست مسالک الافهام ،محقق کرکی در جلد نخست جامع المقاصد ،صاحب جواهر در جلد بیست و هشتم
جواهر الکلام ،سید طباطبایی در جلد دوم ریاض المسائل و شیخ بحرانی در جلد بیست و دوم حدائق الناضره ،وراث
موصیله در رد یا قبول ،جانشین وی میباشند و با قبول ،مالک موصیبه میباشند و میتوانند آن را قبض کنند؛ منوط
به آنکه موصی از وصیت خود رجوع نکرده باشد.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه