استعلام
-1آیا رکن دعوی مطالبه سود سهام الزامی علیه شرکت ،ارائه بیلان مثبت سال معین است؟ چنانچه شرکتی چندین
سال مجمع عمومی و به تبع آن هیات مدیره را تشکیل نداده است و صورت سالانه به تصویب نرسانده است و یکی از
شرکاء دادخواست بدهد که شرکت سود دهی داشته و درخواست ده درصد آن را نماید ،آیا دادگاه باید وارد دعوا شود
یا این که مستلزم خواسته مقدماتی اثبات بیلان یا تشکیل مجمع و بررسی عملکرد سالانه است؟
-2چنانچه شرکت درخواست ورشکستگی خود بکند و به بیلان مثبت در سال های گذشته اعلام کند که بیلانها
صوری و برای جذب سرمایه از بانکها بوده است و درخواست کارشناسی برای بررسی ماهیتی به عملکرد سود یا
زیان نماید،آیا دادگاه باید به صورت ماهیتی رسیدگی کند یا این که با توجه به تصویب بیلان ،نوعی اقرار تلقی
میشود و تا کشف فساد نشده و بطلان آن در محکمه مستقل ثابت نشده ،در دعوی ورشکستگی معیار سنجش
ورشکستگی با معیار واقعی همان بیلانهای تصویب شده است .چنانچه پاسخ آن است که باید در دعوای مستقل
رسیدگی و بیلان مزورانه اثبات شود ،این دعوا باید از سوی شرکت موصوف به طرفیت چه کسی باشد؟ دادستان یا
مدیران وقت تصویب کننده ؟چنانچه قائل به طرفیت مدیریت وقت باشیم ،در صورت عدم تغییر مدیران آن زمانی یا
فعلی و خانوادگی بودن شرکت سه نفر که همگی در مدیریت شرکت سهیم بودهاند ،بررسی ابطال بیلان باید به طرف
چه کسی طرح شود تا اصل ترافع وتفاوت خواهان و خوانده محقق شود؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9030/749/80002مورخ 1397/10/22به شماره ثبت وارده 2932مورخ
،1397/10/23نظریه مشورتی کمیسیون قوانین تجاری این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
-1از آنجا که تقسیم سود سهام الزامی بین صاحبان سهام وفق ماده 90لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت،
مستلزم تصویب مجمع عمومی عادی است ،ابتدا باید مجمع عمومی به منظور تصویب ترازنامه و تقسیم سود تشکیل
شود .مواد 89و 95لایحه قانونی یادشده سازوکار تشکیل مجمع عمومی عادی را مشخص کرده است و در فرض
سؤال چنانچه سهامدار شرایط مقرر در ماده 95یاد شده را داشته باشد میتواند مجمع عمومی عادی را به منظور
تصویب ترازنامه و تقسیم سود دعوت کند .بنابراین پیش از طی تشریفات قانونی دادگاه نمیتواند نسبت به تعیین سود
سهام اقدام کند و دعوای مطالبه سود سهام الزامی بدون رعایت مقررات فوق قابل پذیرش نیست .شایسته ذکر است در
صورتی که به هر علت مجمع عمومی تشکیل نشود ،سهامدار میتواند به موجب بند 2ماده 201لایحه قانونی یاد شده
جهت انحلال شرکت به دادگاه مراجعه کند.
-2چنانچه شرکت تجاری درخواست ورشکستگی خود را بکند و ادعا کند بیلان به نحو صوری تنظیم شده و مطابق
با واقع نمیباشد ،اثری بر آن مترتب نیست و دادگاه با عنایت به ماده 199قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و
انقلاب در امور مدنی مصوب 1379هرگونه تحقیقی که برای احراز مسلم بودن دیون تاجر و تاریخ توقف از پرداخت
دیون شرکت ضروری باشد ،به عمل میآورد و صرف ارایه بیلان موضوعیت ندارد .در نهایت ارایه بیلان مزورانه
میتواند از موجبات ورشکستگی به تقصیر یا تقلب باشد
پاسخ به سایر سؤالات با عنایت به مراتب فوق منتفی است
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه