استعلام
اعلام نظر در خصوص اجرای ماده 36قانون بیمه شخص ثالث
احتراما ضمن تشکر از زحمات ارزشمند و عالمانه جناب عالی همان گونه که مستحضر هستید مقنن بر اساس ماده
30قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب سال 1395
مقرر نموده است:
ماده -30اشخاص ثالث زیان دیده حق دارند با ارائه مدارک لازم برای دریافت خسارت به طور مستقیم حسب
مورد به شرکت بیمه مربوط و یا صندوق تامین خسارتیهای بدنی مراجعه کنند همچنین مسبب حادثه میتواند با
ارائه مدارک لازم جهت تشکیل پرونده پرداخت خسارت به زیاندیده حسب مورد به بیمهگر یا صندوق مراجعه
کند آییننامه اجرایی این ماده توسط بیمه مرکزی تهیه میشود و به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی ظرف
مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ این قانون به تصویب هیات وزیران میرسد بر اساس این ماده و ماده 2آییننامه
اجرایی ماده 30قانون اصل یا تصویر برابر اصل مدارک لازم جهت مراجعه مستقیم ذینفع برای دریافت خسارت
بدنی زیان دیده یا نماینده قانونی وی به صراحت احصاء شده است و فرم دیگری به عنوان فرم مطالبه خسارت قید
نشده است و لذا زیان دیدگان حوادث رانندگی می توانند به صورت مستقیم و با ارائه مدارک لازم جهت دریافت
خسارت به بیمه گر یا صندوق تامین خسارات های بدنی مراجعه کنند از سوی دیگر ماده 36قانون مذکور نیز
اشعار می دارد:
ماده -36در حوادث منجر به فوت در صورت مطالبه اولیای دم یا قائم مقام متوفی یا درخواست مسبب حادثه
بدون نیاز به رای مراجع قضایی پس از دریافت گزارش کارشناس راهنمایی و رانندگی کمیسیون جلوگیری از
سوانح راه آهن موضوع تبصره 2ماده 2قانون دسترسی آزاد به شبکه حمل و نقل ریلی در خصوص حوادث مربوط
به قطارهای شهری و بین شهری یا پلیس راه و در صورت لزوم گزارش سایر مقامات انتظامی و پزشکی قانونی
بیمه گر وسیله نقلیه مسبب حادثه و یا صندوق حسب مورد می توانند خسارت بدنی را به ورثه قانونی متوفی با
رعایت ماده 31این قانون بپردازند .در صورت عدم مطالبه نیز بیمه گر می تواند بدون نیاز به رای مرجع قضایی
خسارت بدنی را مطابق ماده 32این قانون به صندوق تودیع کند
تبصره -چنانچه علی رغم وجود گزارش کارشناس راهنمایی و رانندگی و یا پلیس راه و یا کمیسیون جلوگیری از
سوانح راه آهن موضوع تبصره 2ماده 2قانون دسترسی آزاد به شبکه حمل ونقل ریلی و نظر نهایی پزشکی قانونی
شرکت بیمه پرداخت خسارات بدنی را موکول به رای دادگاه کند پس از صدور رای مکلف به پرداخت خسارات
بدنی به قیمت یوم الاداء بوده و نمی تواند بابت مابه التفاوت خسارت پرداختی و میزان تعهد وی موضوع ماده 13
این قانون به صندوق رجوع کند .بنا به مراتب فوق بین شرکتهای بیمه و این صندوق اختلاف نظر به عمل آمده
بدین شرح که تعدادی از شرکتهای بیمه قائل به این هستند که صرف مراجعه زیان دیده و ارائه مدارک مندرج در
ماده 36بدون تصریح به مطالبه خسارت از طریق ارائه یا تکمیل فرم درخواست مطالبه خسارت توسط مراجعه
کننده شرکت بیمه در قبال پرداخت خسارت چون فعل »مطالبه« صورت نگرفته است لذا با تکلیف مواجه نمیشود
زیرا فعل مطالبه از نظر این شرکت محقق نشده است و در مقابل گروه دیگر معتقدند که به محض مراجعه زیاندیده
به بیمهگر و تقدیم مدارک مورد نیاز آن فعل مطالبه و درخواست خسارت نیز تحقق می یابد و برای بیمه گر تکلیف
ایجاد می شود و برای تحقق فعل مطالبه تشریفات خاص دیگری از جمله ارائه تقدیم درخواست جداگانه با کلمات
خاصی که حاکی از مطالبه خسارت باشد لازم نیست حال خلاصه سوال به شرح ذیل بوده که خواهشمند است نظر
آن مرجع محترم را در خصوص سوال به وجود آمده در مورد کلمه مطالبه در متن ماده 36قانون فوق الذکر را
اعلام فرمایند موجب امتنان است:
آیا جهت تحقق منظور قانون از کلمه مطالبه در متن ماده مذکور ،لازم است که شخص ذینفع به صراحت و طی
متن کتبی و جداگانه و با عبارات خاص ،قصد و اراده خود را مبنی بر »مطالبه« خسارت به بیمهگر اعلام نماید یا
اینکه صرف مراجعه حضوری به بیمهگر و ارائه مدارک مندرج در ماده مذکور جهت پردخت خسارت به وی کفایت
نموده و نیاز به درخواست کتبی جداگانه جهت تحقق فعل مطالبه مندرج در قانون جهت به منصه ظهور گذاشتن
نیت و اراده او ضرورتی ندارد.
پاسخ اداره کل حقوقی
مستفاد از مواد 32 ،30 ،11و 36قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از
وسایل نقلیه مصوب 1395این است که نحوه مطالبه خسارت موضوع ماده 30این قانون ،از سوی زیان دیده،
اولیاء دم یا وراث قانونی تابع تشریفات خاصی نیست و ارائه مدارک لازم جهت دریافت خسارت ،بر اساس ماده
30قانون موصوف» ،مطالبه خسارت« محسوب میگردد.
دکتر احمد رفیعی
سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه