استعلام
فردی به اتهام اخذ رشوه به مبلغ پانصد هزار تومان در دادگاه نظامی دو کرمانشاه محکوم می شود رأی قطعی
صادر شده و در مرحله اجرای حکم مشخص میگردد همان شخص تحت عنوان اتهامی دریافت رشوه به مبلغ
ششصد هزار تومان در دادگاه نظامی دو استان همدان محکومیت قطعی با تاریخ مقدم حاصل نموده که به مرحله
اجراء درنیامده است .اگر دادگاه نظامی دو کرمانشاه در اجرای ماده 510قانون آیین دادرسی کیفری به منظور
رعایت ماده 134قانون مجازات اسلامی مصوب ) 1392قواعد تعدد جرم( درصدد تجمیع آرای موصوف
برآید آنچه مشخص است در پی تجمیع ،جهت تعیین مجازات و صدور حکم و احد با رعایت قواعد تعدد جرم
جمع مبالغ رشوه افزون بر یک میلیون تومان و در شمول بند »ج« ماده 118قانون مجازات جرایم نیروهای
مسلح قرار خواهد گرفت .حال با توجه به مفاد ماده 121قانون اخیر که مقرر داشته است» :مبالغ مذکور در
مواد 118و 119این قانون از حیث تعیین مجازات و یا صلاحیت محاکم اعم از این است که جرم دفعتا واحده
یا به دفعات واقع شده و جمع مبلغ بالغ بر حد نصاب مزبور باشد« و از آن جایی که رسیدگی به بزه اخذ رشوه
به مبلغ بیش از یک میلیون تومان وفق بند »ج« ماده 118قانون مرقوم و بند »ت« ماده 302قانون آیین
دادرسی کیفری در صلاحیت دادگاه نظامی یک )کیفری یک( می باشد ،آیا جمع مبالغ ذکر شده در احکام
موضوع حکم تجمیعی ،موثر در صلاحیت دادگاه اخیر )نظامی دو کرمانشاه( و بالتبع لزوم رعایت اصول و
تشریفات مربوط به دادرسی نظیر تعیین جلسه رسیدگی ،حق حضور و مداخله وکیل ،امکان اعتراض متهم و
فرجام خواهی در دیوان عالی کشور و ...را ایجاب مینماید یا خیر؟
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً ،آنچه در تبصره 1ماده 3و تبصره 4ماده 5قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و
کلاهبرداری و ماده 121قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح آمده است ،شامل یک جرم اختلاس یا ارتشاء
است؛ یعنی موضوعی که از بابت آن رشوه دریافت میشود »واحد« است و پرداخت وجه یا مال ...به دفعات
صورت گرفته یا مختلس از صندوق مشخصی وجوهی را به دفعات برداشت میکند که در این صورت مجموع
مبالغ ،ملاک تعیین مجازات و صلاحیت است و قاعده تعدد جرم جاری نیست؛ اما اگر کارمند دولت یا فرد
نظامی برای موضوعهای مختلف وجوهی اخذ کند ،مشمول مقررات فوقالذکر نبوده و مقررات تعدد جرم درباره
او قابل اعمال است.
ثانیاً ،با توجه به آنچه در بند اولاً گفته شد و قطع نظر از اینکه مورد استعلام از مصادیق ماده 510قانون آیین
دادرسی کیفری مصوب 1392محسوب نمیشود ،در مواردیکه به موجب قانون صدور حکم تجمیعی لازم
است ،دادگاه صالح در وقت فوقالعاده بدون حضور طرفین به موضوع رسیدگی و بدون ورود در شرایط و
ماهیت محکومیت ،با رعایت مقررات تعدد جرم حکم واحد صادر میکند.
دکتر احمد رفیعی
سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه