نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۹۷۹

برخی امتیازات مقرر در قوانین و مقررات از جمله کاهش ساعات کار بانوان سرپرست خانوار به موجب »قانون کاهش ساعات کار بانوان شاغل دارای شرایط خاص مصوب «1395ناظر به طول مدت حضانت فرزندان است؛ اما قانونگذار در قانون مدنی و دیگر قوانین موضوعه ،اسباب پایان حضانت و زمان خروج فرزندان از وضعیت مزبور را تعیین نکرده است و در دکترین حقوقی نیز در این خصوص اختلاف نظر وجود دارد؛ به طوری که برخی بر این نظرند که فرزند با رسیدن به سن بلوغ از حضانت والدین خود خارج میشود اما برخی دیگر علاوه بر بلوغ ،رشد کودک را نیز برای خروج وی از حضانت لازم دانستهاند .لذا خواهشمند است ادر خصوص موضوع ارشاد فرمایید.

به موجب ماده 1168قانون مدنی ،تنها »اطفال« تحت حضانت ابوین میباشند؛ قانونگذار در تبصره یک ماده 49 قانون مجازات اسلامی مصوب ،1370طفل را کسی معرفی کرده بود که به حد بلوغ شرعی نرسیده است .با توجه به تبصره یک ماده 1210قانون مدنی و ماده 147قانون مجازات اسلامی مصوب 1392منظور از بلوغ شرعی در مورد فرزند ذکور ،پانزده سال تمام قمری و در مورد فرزند اناث ،نه سال تمام قمری است .از رأی وحدت رویه شماره 30مورخ 3/10/1364هیأت عمومی دیوان عالی کشور مستفاد است که با رسیدن به سن بلوغ شرعی، فرزندان در امور غیرمالی خود )از جمله اینکه در کنار کدام یک از ابوین خود به سر برند( مختار میباشند .با این اوصاف به عنوان مثال ،طرح دعوا و صدور حکم مبنی بر حضانت و تحویل فرزند مشترک نسبت به دختر یازده ساله ،سالبه به انتفاء موضوع است. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه