استعلام
-در بند »ت« ماده 45الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر چنین آمده است:
» ...و مواد موضوع ماده 8این قانون ...و در خصوص سایر جرایم موضوع ماده « ...8وقتی که مقنن در ابتدا و
اینکه به طور مطلق میگوید »مواد )مواد مخدر( موضوع ماده «8قهرا در صدد بیان جرایم موضوع ماده 8است و
اینکه مجددا می گوید سایر جرایم موضوع ماده 8یعنی چه؟ و مصادیق آن کدام است؟
-2تکلیف سایر موارد )مثل مصادیق ماده (5در جریان بند ث چگونه است؟
-3شخصی در سال 93محکوم به اعدام شده و در سال 1395هم در یک استان دیگر محکوم به اعدام بابت اتهام
دیگر مواد مخدر می شود حکم اعدام مربوط به سال 1393و درسال 1394طی تصمیم فرجامی قطعی می شود و
در سال 1397نیز با اعمال ماده واحده )ماده 45الحاقی( این مجازات )اعدام سال (1393به حبس درجه 1اصلاح
می گردد حکم اعدام مربوطه به سال 1395و قبل از سال 1396با حکم فرجامی قطعی می شود شعبه مربوط به
استان دوم تصمیم می گیرد که در سال 1398و ماده 45الحاقی را اعمال نماید.
با توجه به اینکه هنگام صدور رأی سال 1395قبل از 1396سابقه متهم اعدام بوده است و هم اکنون یعنی سال
1398حبس درجه 1است سابقه متهم مبتنی بر کدام یک از اعدام یا حبس درجه 1است؟
آیا با توجه به اینکه ارتکاب اعمال مجرمانه متهم مربوط به سال های 93و 95قبل از حاکمیت ماده واحده است و
شرایط ذیل بند ت فراهم نیست با توجه به ماده 10قانون مجازات اسلامی اقدام شعبه دوم خروج موضوعی از ماده
45خواهد داشت یا خیر؟ و همچنین بفرمایید آیا اعدام موضوع ماده واحده حدی است یا خیر؟
اعدام قبل از این ماده واحده ،تعزیری است یا خیر.
پاسخ اداره کل حقوقی
-1قانونگذار در ماده 4قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر اصلاحی ،1389ارتکاب 8رفتار نسبت به مواد
مخدر یا روانگردانهای صنعتی غیر دارویی مذکور در این ماده را جرم انگاری کرده است و در ماده 8این قانون،
ارتکاب 12رفتار نسبت به مواد مخدر یا روانگردانهای صنعتی غیر دارویی را جرم انگاری کرده است که 8
رفتار مذکور در ماده 4در ماده 8نیز جرمانگاری شده است ،ولی 4رفتار دیگر در ماده 8که در این ماده
جرمانگاری شده است ،در ماده 4ذکر نشده است ،اما نوع مواد مخدر و روانگردانهای صنعتی غیر دارویی مذکور
در این دو ماده با هم متفاوت است ،بنابراین مقصود از عبارت »مواد موضوع ماده 8این قانون مشروط به اینکه
بیش از 2کیلو گرم باشد« مذکور در بند )ت( ماده واحده الحاقی یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب
12/7/1396به قرینه عبارت های قبل و بعد از آن ،رفتارهای مجرمانه مشترک با ماده 4یاد شده یعنی وارد،
صادر ،ارسال ،تولید ،ساخت و توزیع کردن و فروش یا در معرض فروش قرار دادن مواد مخدر و روانگردانهای
صنعتی غیردارویی مذکور در این ماده )ماده (8است و مقصود از عبارت »درخصوص سایر جرایم موضوع ماده 8
درصورتی که بیش از 3کیلو گرم باشد« رفتارهای غیر مشترک با ماده 4یعنی خرید ،نگهداری ،مخفی و حمل
کردن مواد مخدر و روان گردانهای صنعتی غیردارویی مذکور در این ماده )ماده (8است.
-2جرایم موضوع ماده 5قانون مبارزه با مواد مخدر با اصلاحات و الحاقات بعدی )خرید ،نگهداری ،مخفی یا حمل
کردن تریاک و دیگر مواد مذکور در ماده 4این قانون( از تاریخ لازم الاجرا شدن ماده واحده الحاق یک ماده به
قانون یاد شده مصوب 12/7/1396با هر نصابی از مواد یاد شده ،مستوجب
مجازات اعدام نیست ،مگر آن که یکی از شرایط مذکور در بندهای )الف() ،ب( یا )پ( ماده واحده نیز وجود داشته
باشد ،زیرا در بند )ت( ماده واحده مذکور ،جرایم موضوع ماده 5یاد شده ذکر نشده است.
-3سؤال به نحو مطرح شده با عنایت به ذکر جزئیات واقعی از پرونده و شرح ماوقع ،موردی و ناظر به مصداق
خاص است و با توجه به ماده 3دستورالعمل نحوه استعلام حقوقی و پاسخ به آن در قوه قضاییه مصوب
19/19/1398این اداره کل از پاسخگویی به سؤالهای مصداقی معذور است.
-4با توجه به صدر »ماده واحده الحاق یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب «1396که مقرر داشته
است» :مرتکبان جرایمی که در این قانون دارای مجازات اعدام یا حبس ابد هستند ،در صورت احراز یکی از
شرایط زیر در حکم مفسد فیالارض میباشند و به مجازات اعدام ...محکوم و در غیر این صورت مشمولین به
اعدام به حبس درجه یک ...و مشمولین به حبس ابد به حبس و جزای نقدی درجه دو ...محکوم میشوند؛ در حال
حاضر مجازات اعدام تعزیری و حبس ابد برای جرایم مرتبط با مواد مخدر و روانگردان منتفی است؛ و مجازات
اعدام حدی از باب افساد فیالارض جایگزین اعدام تعزیری شده است.
دکتر احمد رفیعی
سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه