استعلام
-1مجازات قانونی اهانت موضوع ماده 608قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375تا 74ضربه شلاق
یا تا یک میلیون ریال جزای نقدی است.
-2مجازات اهانت موضوع ماده 609همین قانون ،سه تا 6ماه حبس و یا تا 74ضربه شلاق و یا پنجاه هزار تا
یک میلیون ریال است.
-3مجازات کشتن یا تلف کردن حیوان حلال گوشت موضوع ماده 679قانون مرقوم نود و یک روز تا 6ماه
حبس یا جزای نقدی یک میلیون و پانصد هزار ریال تا سه میلیون ریال است.
با توجه به اختیاری بودن مجازاتها از سویی و الزامی بودن مجازات جایگزین حبس 91روز تا 6ماه و اختیاری
بودن اعمال مقررات بند 2ماده 3قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب
1373با اصلاحات و الحاقات بعدی ،برای مجازات حبس 3ماه تا 6ماه؛
الف -چنانچه مجازات جزای نقدی در ماده 608قانون مزبور متناسب شناخته نشود و از سویی اجرای مجازات
شلاق نیز مناسب دانسته نشود ،آیا دادگاه میتواند با تبدیل مجازات شلاق که تعزیر درجه 6است ،مرتکب را با
اعمال تخفیف مجازات به جزای نقدی درجه هفت یا هشت محکوم کند؟
ب -از آنجا که مجازات قانونی حبس بزههای موضوع مواد 609و 679قانون مجازات اسلامی )تعزیرات(
مصوب 1375به ترتیب مشمول بند 2ماده 3قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین
مصوب 1373با اصلاحات و الحاقات بعدی و ماده 66قانون مجازات اسلامی مصوب 1392میشود ،آیا دادگاه
مجاز است علیرغم آنکه در این دو ماده مجازات اختیاری دارد و جزای نقدی نیز دارد ،به لحاظ قلت جزای نقدی
مرتکب را به جزای نقدی جایگزین حبس و همچنین با اعمال بند 2ماده 3قانون موصوف مرتکب را به جزای نقدی
بیش از جزای نقدی مقرر در همین مواد محکوم کند؟ به طور کلی چنانچه مجازات قانونی جرمی اختیاری باشد؛
مانند 3ماه تا 6ماه حبس یا جزای نقدی و یا 91روز تا 6ماه حبس یا جزای نقدی و تشخیص دادگاه آن باشد که
جزای نقدی اختیاری به لحاظ قلت آن و جهات مندرج در ماده 18قانون مجازات اسلامی مصوب 1392آثار
بازدارندگی ندارد ،آیا حسب مورد دادگاه میتواند جزای نقدی جایگزین حبس را انتخاب و تعیین کند ،یا جزای
نقدی موضوع بند 2ماده 3قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصوب آن در موارد معین را اعمال کند؟
آیا دادگاه میتواند مجازات شلاق مقرر در ماده 608قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375را با اعمال
تخفیف مجازات به جزای نقدی بیش از مبلغ مقرر در این ماده مانند جزای نقدی درجه هفت یا هشت موضوع ماده
19قانون مجازات اسلامی مصوب 1392تبدیل کند؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اعمال مجازات جایگزین حبس منوط به آن است که مجازات قانونی مقرر برای جرم حبس باشد؛ بنابراین در
جرایمی مانند بزه موضوع ماده ) 609توهین به کارمند دولتی حین انجام وظیفه یا به سبب انجام وظیفه( قانون
مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375که مجازات قانونی آن از چند نوع مختلف و به اختیار قاضی است ،حکم
به مجازات جایگزین حبس در صورتی ممکن است که دادگاه از میان مجازاتهای مقرر از سوی قانونگذار،
مجازات حبس را برای متهم متناسب تشخیص دهد .در این صورت دادگاه مکلف است وفق ماده 70قانون مجازات
اسلامی مصوب 1392ضمن تعیین مجازات جایگزین ،مدت مجازات حبس را نیز تعیین کند.
-2در جرایم تعزیری که مجازات قانونی جرم ،شلاق و جزای نقدی به صورت تخییری است ،مانند جرم موضوع
ماده 608قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375که در استعلام آمده است ،با توجه به اینکه قانون،
جزای نقدی را به عنوان مجازات اصلی جرم پیشبینی کرده است ،لذا تعیین مجازات شلاق و تبدیل آن در مقام
تخفیف مجازات به جزای نقدی بیش از آنچه که در قانون مقرر شده ،مناسب به حال متهم نیست و با توجه به ماده
37قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392وجه قانونی ندارد.
دکتر احمد رفیعی
سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه