استعلام
-1چنانچه شخصی اقدام به ربودن پلاک خودروی دیگری کند و با تغییر در ارقام پلاک و الصاق به وسیله نقلیه
دیگری ،از آن وسیله نقلیه استفاده کند ،مرتکب چه عناوین مجرمانهای شده است؟
-2با توجه به قاعده فقهی»التعزیر دون الحد« میزان شلاق در جرایم تعزیری صرفا تا 74ضربه است .آیا در صورت
وجود ضوابط تعدد و تکرار جرایم تعزیری ،صدور حکم به بیش از 74ضربه شلاق میسر است؟
-3چنانچه فردی با وسایل تهیه شده برای سرقت نظیر شاهکلید موفق به سرقت شود ،آیا مشمول تعدد جرم است یا
فقط به مجازات سرقت میبایست محکوم شود؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1در فرض سؤال که فردی اقدام به ربودن پلاک خودرو کرده و با تغییر در ارقام پلاک مسروقه و الصاق آن به
وسیله نقلیه دیگر ،چنین وسیلهای را مورد استفاده قرار داده است ،مرتکب دو جرم شامل سرقت پلاک اتومبیل و جرم
موضوع ماده 720قانون مجازات اسلامی مصوب 1375شده است و مجازات وی باید با لحاظ مقررات تعدد در
ماده 134قانون مجازات اسلامی مصوب ) 1392قسمت اول( تعیین شود؛ با این توضیح که هر چند »تغییر در ارقام
پلاک وسیله نقلیه موتوری« و »الصاق پلاک وسیله نقلیه موتوری دیگر« و »استفاده از چنین وسیلهای« ،سه عنوان
مجرمانه جداگانه است که در ماده 720قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375آمده است لیکن منصرف
از مواردی است که تغییردهنده ارقام پلاک وسیله نقلیه موتوری و الصاقکننده پلاک خودروی دیگر و استفاده از
چنین وسیله نقلیه موتوری یک نفر باشد .به عبارت دیگر ،چنانچه تغییردهنده ارقام پلاک خودرو با الصاق آن به
خودروی دیگر شخصاً از چنین وسیله نقلیه موتوری استفاده کند ،فقط مرتکب یک جرم موضوع ماده 720قانون
مجازات اسلامی مصوب 1375شده است و عبارت »یا چنین وسایلی را با علم به تغییر یا تعویض پلاک تقلبی مورد
استفاده قرار دهد« ،در ماده اخیرالذکر ،ناظر به شخصی غیر از تغییردهنده ارقام پلاک است.
-2تشدید مجازات جرایم تعزیری به لحاظ شمول تعدد جرم و مقررات تکرار جرم موضوع مواد 134و 137قانون
مجازات اسلامی مصوب 1392صرف نظر از اینکه پس از اعمال این مقررات میزان مجازات چقدر میشود ،به
حکم قانون صورت میپذیرد و مجازات شلاق تعزیری نیز مستثنی نشده است .بنابراین در فرض سؤال چنانچه با
اعمال مقررات تعدد و تکرار ،مجازات تشدید شده و تعداد شلاق تعزیری مورد حکم از هفتاد و چهار ضربه هم تجاوز
کند ،چون این امر مستند به قانون بوده ،لذا فاقد اشکال است .ضمناً متذکر میشود علل مشدده مجازات نظیر تعدد و
تکرار جرم در اصل میزان مجازات جرم تعزیری که کمتر از»حد« است ،تغییری ایجاد نمیکند و مجازات اصلی همان
است که در قانون آمده است و تشدید مجازات ،امری ثانوی و جدای از مجازات اصلی جرم است که به آن اضافه
میشود.
-3چنانچه عرفاً مقدمه ضروری و لازم جرمی ،انجام اقدامات مذکور در ماده 664قانون مجازات اسلامی مصوب
) 1375تعزیرات( باشد ،در این صورت ارتکاب مجموع اعمال مجرمانه توسط یک نفر )شخص واحد( صرفاً مشمول
مجازات جرم اخیر است؛ بنابراین در فرض استعلام که سارق با ساختن کلید مبادرت به سرقت کرده است ،تنها به
مجازات بزه سرقت محکوم خواهد شد.
دکتر احمد رفیعی
سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه