نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۸۹۷

فرض نمایید شاکی و یا وکیل وی مصداقی )یک مصداق( را به عنوان رفتار مجرمانه مطرح و تحت عناوین توهین ،نشر اکاذیب و افترا در متن شکواییه درخواست تعقیب و رسیدگی دارد مقام تحقیق به بررسی مصداق پرداخته و نهایتا مصداق مطروحه را با یکی از عناوین یاد شده مطابقت داده و اقدام به صدور قرار نهایی نسبت به آن به طور مثال :قرار جلب به دادرسی با عنوان اتهامی توهین مینماید حال سوال این است که در خصوص دو عنوان مجرمانه دیگر مقام تحقیق چه تکلیفی دارد؟ جهت تشحیذ بهتر ذهن لازم به ذکر است که دو رویه در دادسرا حاکم میباشد -1صدور دو قرار نهایی دیگر برای همان یک مصداق به عبارت دیگر آیا در خصوص یک رفتار میتوان دو یا چند قرار نهایی صادر نمود؟ به طور مثال :نسبت به عنوان نشر اکاذیب قرار منع یا موقوفی تعقیب و نسبت به افترا نیز قرار منع موقوفی یا تعقیب و -2اتخاذ تصمیم با درج این متن که »در خصوص اتهام کذا و کذا نیز با توجه به اینکه اولاً :طبق بند ب ماده 68قانون آیین دادرسی کیفری شاکی صرفاً مکلف به بیان موضوع شکایت مصداق رفتار واقع شده میباشد نه بیان عنوان مجرمانه اگرچه ایرادی هم ندارد و ثانیاً :تشخیص عنوان مجرمانه در صلاحیت مقام قضایی بوده که نسبت به مصداق مطروحه در سطور فوق الذکر بررسی و تحقیقات لازم صورت گرفته و متعاقباً اتخاذ تصمیم گردیده است بنابراین اقدام قضایی دیگری متصور نمیباشد«

مستفاد از مواد 280 ،272 ،264 ،262 ،98 ،64و 457قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392این است که شاکی تحت هر عنوانی شکایت کند ،مرجع قضایی رسیدگی کننده ،مکلف و مقید به پذیرش عنوان مجرمانه مطرح شده از سوی وی نیست .بلکه تشخیص و تطبیق رفتار مجرمانه مورد شکایت با مواد قانون ،با توجه به محتویات پرونده با قاضی رسیدگی کننده خواهد بود .یعنی در هرصورت ،تفهیم اتهام به تشخیص مقام قضایی رسیدگی کننده میباشد و نه عنوانی که شاکی در شکایت خود اعلام داشته است .با این وصف صدور دوقرار مختلف درمورد یک واقعه مجرمانه لازم نبوده و دادسرا نباید در مورد موضوعی که به آن اعتقاد ندارد قرار دیگری صادر نماید. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه