نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۷۲۹

چنانچه دعوایی مطلقاً محمول بر صحت نباشد و یا شکلاً قابلیت رسیدگی ماهوی نداشته باشد و این امر در جلسه اول رسیدگی و یا حتی پیش از رسیدگی محرز باشد ،در صورتی که هزینه دادرسی آن به تقاضای کارشناس و یا دعوای اعسار از هزینه واگذار شده باشد ،آیا میتوان بدون اطاله رسیدگی به کارشناسی خواسته دعوا را رد نمود یا الزاما تعیین تکلیف هزینه دادرسی شرط ورود به دعواست؟

اولاً ،با توجه به ماده 64قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379چنانچه پرونده تکمیل باشد ،دادگاه مکلف است دستور تعیین وقت رسیدگی را صادرکند تا در جلسه رسیدگی از جمله خوانده بتواند دفاع شکلی )ایراد( یا ماهوی خود را مطرح کند؛ بنابراین تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین که در راستای رعایت اصل تناظر است ،همواره ضروری است و رفتار برخلاف این حکم جز در موارد منصوص قانونی مانند موارد عدم صلاحیت ذاتی دادگاه ،ممنوع است .لذا در فرض سؤال دادگاه بدون تشکیل جلسه دادرسی نمیتواند قرار رد دعوا صادر کند. ثانیاً ،رسیدگی به دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی ،به منظور رسیدگی به دعوای اصلی است .بنابراین به ادعای اعسار باید پیش از رسیدگی به دعوای اصلی رسیدگی شود و دادگاه پیش از پرداخت هزینه دادرسی یا صدور حکم اعسار از پرداخت آن ،مجاز به ورود و اظهارنظر نسبت به دعوی اصلی نیست. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه