نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۷۰۰

در ماده 179قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392بدون هیچ قید و شرطی نتیجه عدم حضور صدور دستور جلب دانسته شده ،اما در ماده 345این قانون تصریح شده است که در صورتی که دادگاه حضور متهم را ضروری بداند ،متهم جلب خواهد شد؛ چنانچه دادگاه در رسیدگی به جرایم تعزیری درجه هفت و هشت متهم را احضار کند و در دادگاه حاضر نشود و حضور او نیز ضروری نباشد و ادله کافی برای احراز مجرمیت او وجود داشته باشد ،آیا دادگاه الزاماً باید متهم را جلب کند یا میتواند بدون جلب وی حکم غیابی صادر کند؟

رسیدگی مستقیم دادگاه به جرایم درجات 7و 8موضوع ماده 340قانون آئین دادرسی کیفری مصوب ،1392 به معنای حذف مرحله تحقیقات مقدماتی در دادرسی مربوط به جرایم یاد شده ،نمیباشد و همانگونه که در قسمت اخیر ماده 341قانون فوقالذکر تصریح شده است ،در مواردیکه پرونده به طور مستقیم در دادگاه مطرح میشود ،انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادگاه ،باید طبق مقررات مربوط )یعنی مقررات مربوط به بخش دوم این قانون( صورت گیرد و در صورت پایان تحقیقات مقدماتی ،دادگاه میباید مطابق ماده 340قانون مزبور اقدام کند .بنابراین،در فرض سؤال آنچه موضوعیت دارد» ،تشخیص پایان تحقیقات مقدماتی« از سوی دادگاه رسیدگیکننده ،برای ورود به مرحله دادرسی به معنای اخص است و نه عدم حضور متهم متعاقب ابلاغ احضاریه و نیز تشخیص ضرورت یا عدم ضرورت جلب متهم در این موارد )موضوع ماده 179قانون آیین دادرسی کیفری مصوب (1392با دادگاه رسیدگیکننده به موضوع بوده برای ورود به مرحله دادرسی و صدور حکم و فاقد موضوعیت است و آنچه اهمیت دارد امکان ایجاد فرصت برای دفاع متهم است و نه جلب وی به منظور اخذ دفاع و لذا در هر صورت دادگاه باید پس از انجام تحقیقات مقدماتی و تکمیل پرونده و احراز صلاحیت ،به استناد بند »ب« ماده 340قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392مبادرت به تشکیل جلسه رسمی و دعوت )احضار( طرفین و انجام رسیدگی نماید .بنابراین ،صدور حکم غیابی مبنی بر محکومیت متهم ،به صرف عدم حضور در مرحله تحقیقات مقدماتی فاقد وجاهت قانونی است. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه