نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۶۴۳

در مواردی که محکومعلیه به پرداخت دیه در حق شاکی محکوم میشود و حسب نظریه پزشکی قانونی در روند اجرای حکم صادره محکومعلیه مبتلا به عقبماندگی ذهنی متصل به صغر و ناتوان از اداره امور مهم مالی تشخیص داده شود و در عین حال مجنون نیز نباشد و توانایی تحمل کیفر حبس را نداشته باشد ،با توجه به مطالبه دیه توسط شاکی و عدم شناسایی و توقیف اموال از محکومعلیه و درخواست شاکی مبنی بر جلب محکومعلیه و اعمال ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی ،نظر به اینکه محکومعلیه مالی ندارد و تحمل حبس را نیز فاقد است ،در راستای احقاق حق شاکی چه اقدامی میتوان انجام داد؟

اولا ،از آنجا که سفیه از مداخله در امور مالی خود ممنوع و فاقد اهلیت قانونی برای پرداخت محکومبه است، پرداخت محکومبه از اموال محکومعلیه )سفیه( بر عهده ولی یا سرپرست قانونی وی است؛ بنابراین ممتنع از پرداخت محسوب نمیشود و از این حیث بازداشت سفیه به استناد ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394فاقد موجب قانونی است؛ لذا چنانچه محکومعلیه فرض سؤال که دارای عقبماندگی ذهنی است به تشخیص مرجع رسیدگیکننده سفیه تلقی شود ،اعمال ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394نسبت به وی قانونا امکانپذیر نخواهد بود. ثانیا ،مطابق ماده 466قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392عاقله تنها مکلف به پرداخت دیه خطای محض است که با عنایت به بند »ب« ماده 292این قانون ،جنایت ارتکابی توسط صغیر و مجنون ،خطای محض محسوب میشود؛ اما جنایت ارتکابی توسط سفیه ،خطای محض نیست لذا سفیه از شمول بند »ب« ماده یادشده خارج است .ضمنا ارائه راهکار برای نحوه استیفای حقوق شاکی از شمول وظایف این اداره کل خارج است. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه