استعلام
-1چنانچه محکومعلیه مالی که به مرخصی از زندان رفته در موعد مقرر خود را معرفی نکند و با اخطار به کفیل یا
وثیقهگذار ،محکومعلیه را معرفی نکنند،آیا با وحدت ملاک از تبصره 1ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی،
دادگاهی که حکم تحت نظر آن اجرا میشود میبایست دستور ضبط یا اخذ صادر کند یا به استناد ماده 217آییننامه
اجرایی سازمان زندانها ،دادستان باید دستور ضبط صادر کند؟ مهلت اخطاریه به کفیل یا وثیقهگذار با وحدت ملاک از
تبصره 1ماده 3یاد شده بیست روز است یا به استناد ماده 230قانون آیین دادرسی کیفری سی روز؟ آیا مقررات ماده
236در خصوص اخذ یا ضبط حداکثر یکچهارم یک قسمت از چهار قسمت از وجه قرار و رفع اثر از دستور صادره
در مورد محکومین مالی که در مرخصی غیبت میکنند نیز قابل اعمال است؟
-2علیه شخصی تحت عنوان آدمربایی ،توهین و قدرتنمایی با چاقو طرح شکایت شده است .دادسرا در مورد
آدمربایی قرار منع تعقیب و در مورد سایر عناوین قرار جلب به دادرسی صادر کرده است .شاکی به قرار منع تعقیب
اعتراض کرده و دادگاه کیفری یک در مقام رسیدگی به اعتراض ،قرار منع تعقیب را تایید کرده است .رسیدگی به
کیفرخواست در مورد اتهامات توهین و قدرتنمایی با چاقو در صلاحیت کدام مرجع است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9023/7965/1مورخ 1398/10/1به شماره ثبت وارده 1609مورخ
،1398/10/7نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود:
-1اولاً ،منظور از عبارت »مقام قضایی مربوطه« در ماده 217آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و
تربیتی اصلاحی 1389/2/21حسب مورد دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری و یا قاضی اجراکننده حکم مدنی
است و به هر صورت ،چنانچه دادگاه حقوقی در اجرای ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی دستور بازداشت
)حبس( محکوم موضوع مواد 1و 27این قانون را صادر کند ،اعطای مرخصی به زندانیان مذکور و اخذ تأمین از آنها
نیز بر عهده قاضی اجراکننده حکم مدنی است و مرجعی که تأمین را اخذ نموده است ،مرجع صدور دستور ضبط آن نیز
میباشد.
ثانیا ،با عنایت به ماده 217آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور اصلاحی
1389/2/21و رأی وحدت رویه شماره 680مورخ ،1384/5/25اصولاً اعطای مرخصی به محکومان مالی با اخذ
تأمین مناسب و اقدامات و ضمانت اجراهای ناظر به تخطی از آن ،تابع احکام مربوط به قرارهای تأمین در قانون آیین
دادرسی کیفری مصوب 1392با الحاقات و اصلاحات بعدی است؛ بر همین اساس ،در صورت غیبت زندانی باید
مطابق مقررات مربوطه و از جمله مواد 230 ،229و 537قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و طی تشریفات
قانونی نسبت به صدور اخطاریه به کفیل یا وثیقهگذار حسب مورد جهت معرفی محکوم )زندانی( ظرف یک ماه از
تاریخ اخطاریه اقدام و در صورت تخطی دستور اخذ وجهالکفاله و یا ضبط وثیقه صادر و محکومبه و هزینههای
اجرایی از محل آن استیفاء شود .همچنین با توجه به مراتب فوق ،اعمال مقررات ماده 236قانون اخیرالذکر که جنبه
ارفاقی دارد ،نسبت به محکومان مالی که مرتکب غیبت از مرخصی شدهاند» ،با فرض فراهم شدن اقتضای آن« )حضور
طوعاً محکوم یا معرفی وی توسط وثیقهگذار( تا پیش از اتمام عملیات اجرایی مربوط به اخذ وثیقه امکانپذیر است.
-2به دلالت ماده 302قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392مناط صلاحیت دادگاه کیفری یک ،مجازات مقرر
قانونی برای رفتار مجرمانه مرتکب است و صلاحیت مرجع موصوف در رسیدگی به اعتراض شاکی به قرار منع تعقیب
صادره از دادسرا در جرایم موضوع ماده 302در اجرای ماده 271قانون مارالذکر ،امری متفاوت از جهات رسیدگی
مذکور در مواد 382و 335قانون صدرالذکر است؛ لذا در فرض سوال ،با قطعیت قرار منع تعقیب صادره در خصوص
اتهام آدمربایی و انتفای موجب صلاحیت دادگاه کیفری یک ،رسیدگی به کیفرخواست راجع به اتهام »تهدید« و
قدرتنمایی با چاقو مشمول حکم مقرر در ماده 301قانون مارالذکر و در صلاحیت دادگاه کیفری دو است.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه